بازار آریا - دنیای اقتصاد؛ با اعلام تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به درگیریهای اخیر، بازارهای انرژی نفس راحتی کشیدهاند.
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-محمد امین مکرمی: با اعلام تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به درگیریهای اخیر، بازارهای انرژی نفس راحتی کشیدهاند. کاهش تنشها و احتمال بازگشایی کامل تنگه هرمز باعث شده قیمت نفت از اوجهای ثبتشده در ماههای گذشته فاصله بگیرد و انتظارات نسبت به افزایش عرضه در بازار جهانی تقویت شود. با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند که پایان جنگ لزوما به معنای پایان نااطمینانی نیست و بازار نفت همچنان برای ماهها با نوسانات قابلتوجه روبهرو خواهد بود.
توافق پیشنهادی، در صورت اجرایی شدن، میتواند مسیر بازگشت بخش مهمی از صادرات نفت و گاز خلیج فارس را هموار کند. اقتصاد ایران برای احیای درآمدهای نفتی به کاهش تنشها نیاز دارد و دولت آمریکا نیز در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره به دنبال مهار قیمت سوخت است. همین منافع مشترک موجب شده معاملهگران احتمال موفقیت مذاکرات را جدی بگیرند. کاهش قیمت نفت برنت از سطوح بالای ۱۱۰ دلار به کمتر از ۸۰ دلار در هر بشکه نیز بازتاب همین خوشبینی است.
اما از منظر اکونومیست، با وجود فضای مثبت حاکم بر بازار، بازگشت کامل عرضه نفت خاورمیانه فرآیندی زمانبر خواهد بود. بسیاری از خریداران هنوز برای ثبت سفارشهای بزرگ احتیاط میکنند و شرکتهای حملونقل دریایی نیز منتظر روشن شدن وضعیت امنیتی منطقه هستند. حتی در صورت تثبیت آتشبس، بازگشت کشتیها، افزایش تولید میادین نفتی و احیای ظرفیت پالایشگاهی جهان به چندین ماه زمان نیاز خواهد داشت.
یکی از مهمترین موانع موجود، وضعیت تنگه هرمز است. این گذرگاه حیاتی که بخش بزرگی از تجارت انرژی جهان از آن عبور میکند، در جریان درگیریها با تهدیدهای امنیتی مواجه شده است. پاکسازی مسیرهای دریایی و اطمینان از امنیت عبور نفتکشها زمانبر خواهد بود. بسیاری از مالکان کشتیها و شرکتهای بیمه نیز ترجیح میدهند تا تثبیت شرایط از بازگشت گسترده به منطقه خودداری کنند.
در سوی عرضه، کشورهای تولیدکننده خلیج فارس تلاش خواهند کرد تولید خود را افزایش دهند. گزارشها نشان میدهد آسیب جدی به میادین نفتی منطقه وارد نشده و ظرفیت ذخیرهسازی کافی برای افزایش تدریجی صادرات وجود دارد. با این حال، برآوردها حاکی از آن است که تولید منطقه تا پایان سال بهتدریج به سطوح پیش از جنگ نزدیک خواهد شد و بازگشت کامل عرضه در کوتاهمدت امکانپذیر نیست.
عامل دیگری که میتواند مانع افت شدید قیمتها شود، هزینههای حملونقل و بیمه است. حتی اگر عبور کشتیها از هرمز از سر گرفته شود، نرخهای بیمه و کرایه حمل تا زمانی که امنیت پایدار اثبات نشود بالا باقی خواهد ماند. افزون بر این، برخی تحلیلگران معتقدند ایران ممکن است در آینده سازوکارهای جدیدی برای مدیریت تردد دریایی در منطقه تعریف کند؛ موضوعی که میتواند هزینه تجارت انرژی را افزایش دهد.
از سوی دیگر، چشمانداز تقاضا نیز از قیمتها حمایت میکند. پایان جنگ احتمالا مصرف انرژی را در اقتصادهای مختلف افزایش خواهد داد. همزمان آمریکا ممکن است برنامه آزادسازی ذخایر راهبردی نفت خود را متوقف کند؛ اقدامی که عرضه اضافی به بازار را کاهش میدهد. برخی بانکهای سرمایهگذاری پیشبینی میکنند بازار جهانی نفت در سهماهه سوم سال با کمبود عرضه روبهرو شود و همین مسئله از قیمتها حمایت کند.
وضعیت فرآوردههای نفتی حتی پیچیدهتر است. پالایشگاههای آسیایی برای دریافت مجدد نفت خلیج فارس باید منتظر بازگشت جریان عادی صادرات بمانند. در همین حال، برخی پالایشگاههای منطقه نیز در جریان درگیریها آسیب دیدهاند. این شرایط میتواند بازار بنزین، گازوئیل و سوخت جت را در آسیا، اروپا و آفریقا تحت فشار قرار دهد.
اگرچه توافق احتمالی میان ایران و آمریکا خطر یک شوک بزرگ انرژی را کاهش داده است، اما بازگشت به شرایط باثبات پیش از بحران به این زودی اتفاق نخواهد افتاد. حتی در سناریوی صلح پایدار، بازار جهانی نفت همچنان با محدودیت عرضه، ریسکهای ژئوپلیتیک و نااطمینانیهای حملونقل روبهرو خواهد بود. به همین دلیل، پایان جنگ لزوما به معنای بازگشت نفت ارزان نیست و به نظر میرسد نوسان، مهمان بازار انرژی در ماههای پیش رو باقی بماند.