بازار آریا - پژوهشگر بازار جهانی نفت، تحلیلی از تبعات دستگیری ناگهانی مادرو و سناریوی محتمل آمریکا در ونزوئلا، آینده بازار نفت و ایران ارایه کرد.
به گزارش پایگاه خبری بورس پرس ، حبیب ارین در واکنش به اقدام ناگهانی آمریکا در ونزوئلا و بازداشت و انتقال مادورو به نیویورک، تحلیلی از حال و آینده بازار نفت ارایه و اعلام کرد: کنار رفتن نیکلاس مادورو و طرح موضوع محاکمه وی، بار دیگر توجه بازارهای جهانی را به ونزوئلا و صنعت نفت فرسوده این کشور جلب کرده است. جایی که بزرگترین ذخایر نفتی جهان لزوماً به معنای بازگشت سریع به بازار نیست. در شرایطی که آمریکا نشانهای از دگرگونی بنیادین نظام سیاسی ونزوئلا بروز نداده و نفت را به اهرمی در تعامل با چین تبدیل کرده، پرسش اصلی این است که این گذار کنترلشده چه اثری بر موازنه بازار انرژی و موقعیت ایران خواهد داشت.
واقعیتهای تولید؛ عددها با سیاست همخوان نیستند برآوردها نشان میدهد تولید فعلی نفت ونزوئلا در محدوده ۷۰۰ تا ۹۰۰ هزار بشکه در روز نوسان دارد. رقمی که فاصله معناداری با ظرفیت بالقوه این کشور در دهههای گذشته دارد. حتی در سناریوهای خوشبینانه، بدون ورود سرمایهگذاری خارجی گسترده و فناوریهای پیشرفته، افزایش تولید در کوتاهمدت از چند صد هزار بشکه در روز فراتر نخواهد رفت. صنعت نفت ونزوئلا با شبکهای از پالایشگاهها و میادین فرسوده، کمبود نیروی متخصص و زنجیره صادرات پرریسک مواجه است. عواملی که اجازه نمیدهند تغییر سیاسی بهسرعت به تغییر عرضه در بازار جهانی تبدیل شود. از همین رو، پیشبینی میشود بازار نفت واکنشی محدود به تحولات سیاسی اخیر نشان دهد. ترامپ چه میگوید؛ مدیریت ریسک بهجای مهندسی سیاسی مواضع اخیر ترامپ درباره ونزوئلا بیش از هر چیز بر یک خط مشی مشخص دلالت دارد: آمریکا قصد ورود به پروژه پرهزینه "دگرگونی نظام سیاسی" را ندارد. ترامپ نه از اپوزیسیون ونزوئلا حمایت علنی کرده و نه ادبیات کلاسیک تغییر رژیم را به کار گرفته است. در عوض، تمرکز اظهارات وی بر منافع مستقیم آمریکا بهویژه در حوزه انرژی، و پرهیز از درگیریهای فرسایشی بوده است. به نظر می رسد آمریکا به دنبال انحلال نهاد ها در ونزوئلا نیست و می خواهد روند گذار به دست نهادهای موجود و در راس آنها ارتش انجام شود.احتمالا شورایی متشکل از مقامات کنونی، اپوزیسیون و مشاوران آمریکایی گذار را هدایت کنند. در همین چارچوب، اشارههای وی به روابط با چین نیز قابلتوجه است. جایی که تاکید میکند واشنگتن و پکن دشمنان دائمی نیستند با رهبر چین دوست است و چینی ها می توانند نفت ونزوئلا را خریداری کنند و حتی نفت میتواند بخشی از معادله تعامل میان دو قدرت باشد. این پیام، ونزوئلا را از یک مسئله صرفاً داخلی به ابزاری برای تنظیم مناسبات ژئوپلیتیکی تبدیل میکند. سناریوی محتمل آمریکا؛ تثبیت وضعیت خاکستری جمعبندی دادهها و مواضع سیاسی نشان میدهد سناریوی غالب آمریکا نفوذ بیشتر و اولویت قرار دادن آمریکای جنوبی در سیاست خارجی است و در خصوص ونزوئلا حرکت به سمت یک دولت گذار است. گذار از کنار رفتن مادورو تا استقرار دولت گذار، نه بهصورت انتقال سیاسی کلاسیک بلکه در قالب فرآیند کنترلشده و نفتمحور پیش میرود. در این مسیر احتمالا ساختارهای اصلی قدرت از جمله ارتش و شرکت نفت دولتی حفظ میشوند تا از فروپاشی و شوک عرضه جلوگیری شود. در حالی که یک هسته موقت تکنوکرات بهتدریج مسئولیت اداره کشور را بر عهده میگیرد. در این بازه، سیاست عمداً به حاشیه رانده میشود و تمرکز بر تثبیت اقتصاد و قابل پیشبینی کردن صادرات نفت است. تحریمها بهطور کامل لغو نمیشوند اما معافیتهای محدود و بازگشت پذیر صادر میشود تا جریان نفت تحت نظارت باقی بماند. همزمان روابط خارجی ونزوئلا وارد مرحله بازتنظیم میشود. آمریکا بدون تلاش برای دگرگونی نظام سیاسی از نفت بهعنوان اهرم تعامل با چین استفاده میکند و دولت موقت نیز بهتدریج به سمت کاهش همکاری با شرکای پرریسک از جمله ایران حرکت میکند، بیآنکه قطع ناگهانی روابط رخ دهد. نتیجه این مسیر، استقرار دولتی گذار با اختیارات محدود است که مأموریت آن "مدیریت ثبات" است، نه بازسازی کامل اقتصاد یا بازگشت سریع ونزوئلا به جایگاه پیشین در بازار جهانی نفت. نفت ونزوئلا و بازی با چین چین طی سالهای اخیر یکی از خریداران اصلی نفت ونزوئلا بوده و در زیرساختهای این کشور نیز نقشآفرینی کرده است. در صورتی که آمریکا بخواهد بخشی از جریان نفت ونزوئلا را -حتی در مقیاسی محدود- به سمت بازارهای غربی هدایت کند یا آن را به اهرمی در گفتوگو با پکن بدل سازد، پیام آن روشن است: نفت ونزوئلا بیش از آنکه منبعی برای افزایش عرضه باشد، ابزار چانهزنی در رابطه واشنگتن–پکن است. چنین وضعیتی چین را به سمت تنوعبخشی بیشتر منابع انرژی سوق میدهد؛ امری که پیامدهای غیرمستقیم برای سایر صادرکنندگان نفت دارد. ایران؛ سرمایهگذاری از دسترفته و معادله جدید نفوذ برای ایران، تحولات ونزوئلا تنها مسئله نفتی نیست بلکه ابعاد ژئوپلیتیکی و اقتصادی توأمان دارد. طی سالهای گذشته، ایران سرمایهگذاریها و همکاری های قابلتوجهی در ونزوئلا انجام داده است. برخی منابع از رقمی در حدود ۸ میلیارد دلار سرمایهگذاری مستقیم و غیرمستقیم سخن میگویند. با کنار رفتن مادورو، بخشی از نفوذ سیاسی و حتی منافع اقتصادی ایران در ونزوئلا تضعیف یا از دست میرود. بهویژه اگر دولت جدید در پی بازتنظیم روابط خارجی باشد. با این حال این سوی معادله تنها روی سکه نیست. عدم بازگشت سریع ونزوئلا به بازار نفت به معنای نبود فشار جدی بر قیمتهای جهانی است. موضوعی که برای ایران -حتی در شرایط تحریم- اهمیت دارد. از سوی دیگر اگر بخشی از نفت ونزوئلا از بازار چین منحرف شود، ایران همچنان یکی از گزینههای جایگزین پکن باقی میماند. هرچند رقابت در تخفیفها تشدید خواهد شد. در سطح ژئوپلیتیکی نیز تمرکز بخشی از سیاست خارجی آمریکا بر پرونده ونزوئلا میتواند از شدت تمرکز همزمان بر ایران بکاهد. ونزوئلا، مهرهای در بازی بزرگتر کنار رفتن مادورو بیش از آنکه آغاز فصل تازهای در بازار نفت باشد، نشانه جابهجایی مهرهها در بازی بزرگتر قدرتها است. صنعت نفت ونزوئلا همچنان گرفتار محدودیتهای ساختاری است و آمریکا نیز ارادهای برای دگرگونی بنیادین این کشور نشان نمیدهد. در این میان نفت ونزوئلا نه ناجی بازار جهانی است و نه تهدیدی فوری برای ایران. بلکه ابزاری در تعامل آمریکا و چین. ایران در چنین فضایی، بیش از هر چیز باید تحولات تقاضای آسیا و جهتگیری قدرتهای بزرگ را رصد کند، نه صرفاً سرنوشت سیاسی کاراکاس. انتهای پیام