بازار آریا - دنیای اقتصاد - علیرضا کاظمیمقدم : نشست مجازی مجلس شورای اسلامی روز یکشنبه ۱۷ خردادماه با حضور محسن پاکنژاد وزیر نفت و اسماعیل سقاب اصفهانی معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهرهوری انرژی برگزار شد. این جلسه که در زمره مهمترین نشستهای نظارتی مجلس در دوران حساس کنونی و پس از وقایع موسوم به جنگ تحمیلی سوم محسوب میشود، با هدف بررسی سیاستهای دولت در جهت پایداری زنجیره تامین سوخت و عبور از ناترازیهای فزاینده با کمترین فشار بر جامعه برپا شد.
در ابتدای این نشست، موسی احمدی ریاست کمیسیون انرژی با ارائه گزارشی فشرده از وضعیت زیرساختها، بر جنبههای حاکمیتی این حوزه تاکید و اظهار کرد: «امنیت انرژی ستون فقرات امنیت ملی، ثبات اجتماعی، قدرت بازدارندگی و اقتدار ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی است. هدف اصلی دشمن تنها حمله به زیرساخت فیزیکی نبود، بلکه ایجاد اختلال در زنجیره تامین سوخت و بر هم زدن نظم توزیع، ایجاد نارضایتی عمومی، القای احساس ناامنی و تضعیف جایگاه اجتماعی نظام بود.» وی با اشاره به ضرورت تغییر در نگاه مدیریتی افزود: «راهبرد پیشنهادی کمیسیون تغییر جهت سیاستگذاری از مدیریت کوتاهمدت تامین به مدیریت پایدار مصرف، حکمرانی داده محور و فعالسازی ظرفیت سوختهای جایگزین، کنترل شبکهای قاچاق و ارتقای تاب آوری زنجیره انرژی کشور است.»
وظایف نظارتی مجلس
علی نیکزاد، نایبرئیس مجلس شورای اسلامی، در نطق پیش از دستور خود با اشاره به شکست نقشههای دشمن در محاصره اقتصادی کشور تصریح کرد: «دشمن با محاصره دریایی نیز کوشید با اخلال در فروش نفت و همچنین اختلال در تامین کالاهای اساسی کشور، صفوف بههمپیوسته ملت ایران را مخدوش کرده و تاب آوری ملت ایران را هدف قرار دهد؛ اما در این مرحله نیز با شکست راهبردی مواجه شد و حاکمیت بیچونوچرای جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز در میدان عمل و با اتکا به اقتدار نیروهای مسلح کشورمان اعمال شده است.»
به گزارش خبرنگار خانه ملت، وی با تاکید بر نقش نظارتی مجلس در شرایط کنونی خاطرنشان کرد: «به مردم عزیز ایران اطمینان میدهیم که مجلس شورای اسلامی قویتر از گذشته به وظیفه نظارتی خود عمل خواهد کرد و چگونگی برگزاری صحن علنی با توجه به شرایط امنیتی موجود و مصوبات قبلی شورای امنیت ملی در دست پیگیری است. انتظار میرود اقدامات وزارت نفت در سال جاری در حوزه بنزین، گازوئیل، گاز و برنامههای سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی کشور بهصورت دقیق اعلام شود تا جمعبندی و ملاک عمل قرار گیرد.» نیکزاد همچنین تاکید کرد که جلسات تخصصی کمیسیونها با رویکردی همدلانه در پی گرهگشایی از دغدغههای مردم است.
هشدارها
روحالله لکعلیآبادی، نماینده مجلس، با ابراز نگرانی عمیق نسبت به زمزمههای افزایش قیمت حاملهای انرژی در این جلسه، نسبت به تبعات تورمی آن هشدار داد و گفت: «آقای سقاب اصفهانی میگفتند مهمترین علت مصرف زیاد بنزین و سوخت، قیمت این محصول و این کالا است. برداشت من از صحبتهای وزیر و آقای سقاب، بحث افزایش قیمت سوخت، اعم از گازوئیل و بنزین بود که اگر این مساله در شرایط فعلی روی دهد، موجب نگرانی است. به خدا قسم مردم واقعا در فشار هستند. حال اگر قیمت بنزین یا گازوئیل هم افزایش پیدا کند، دوباره تمام قیمتها چندبرابر خواهد شد که دولت باید مقداری مراقبت کند و مدیریت درستی داشته باشد.»
به گزارش اعتمادآنلاین به نقل از ایلنا، وی همچنین با انتقاد از قطع برق صنایع در مناطق محروم افزود: «زمانی که میخواهند برق صنایع را تعطیل کنند، ابتدا از شهرهای کوچک و شهرهای محروم آغاز میکنند. در صورتی که نباید اقدامات به گونهای باشد که استانهای محروم، شهرهای محروم و شهرهای کوچک آسیب ببینند.» لکعلیآبادی بیان کرد: «تذکر من به وزیر نفت و دولت این است که مراقب باشند. بعضی از نمایندهها هم در جلسه گفتند ما باید واقعیت را بپذیریم و باید به دولت کمک کنیم، باید ذهن مردم آماده شود و قیمت بنزین را بالا ببریم!»
چالش ناترازی گاز و زیان ۱۰۰ همتی صنایع
در همین راستا، رمضانعلی سنگدوینی عضو کمیسیون انرژی در گفتوگو با خبرنگار خانه ملت، به ابعاد فنی و اقتصادی ناترازیها اشاره و اظهار کرد: «پیش از جنگ نیز با ناترازیهایی مواجه بودیم. در سال۱۴۰۴ میانگین ناترازی روزانه گاز به حدود ۲۰۰میلیون مترمکعب رسیده بود و در زمستان از ۳۰۰میلیون مترمکعب فراتر میرفت، اما اکنون با کاهش بخشی از ظرفیت تولید، فاصله میان تولید و مصرف بیشتر شده و این موضوع مدیریت دقیقتر مصرف را ضروریتر از گذشته کرده است. قطع یا محدودیت گاز صنایع راهبردی مانند فولاد، پتروشیمی و سیمان، تنها یک مساله انرژی نیست، بلکه مستقیما تولید، اشتغال و صادرات را تحت تاثیر قرار میدهد.
طبق گزارشهای رسمی، حتی پیش از جنگ نیز زیان ناشی از قطعی گاز صنایع سالانه به حدود ۱۰۰ همت میرسید. بنابراین مدیریت مصرف فقط یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه یک ضرورت اقتصادی و امنیتی برای کشور است.» وی تاکید کرد که در وضعیت جدید، اگر مصرف مدیریت نشود، هم صنایع دچار محدودیت بیشتری میشوند و هم شبکه خانگی تحت فشار قرار خواهد گرفت که این موضوع نیازمند همکاری آحاد جامعه است.
بازسازی زیرساختها
به گزارش خبرگزاری تسنیم، عبدالحسن همتی، دیگر عضو کمیسیون انرژی، با اشاره به آسیبهای جنگ به پالایشگاهها، بر نقش مردم در عبور از بحران تاکید کرد و گفت: «جزئیات آسیبها تشریح شد؛ دولت راهکارهایی دارد و امسال بهخاطر آسیبهای واردشده، شرایط تامین انرژی کشور متفاوت از گذشته است. ناترازی امسال تشدید شده، بهخصوص در زمینه تامین گاز، ناترازی زمستانه نسبت به سالهای قبل بیشتر است. در ماههای آینده تعدادی از واحدهای آسیبدیده به مدار بهرهبرداری بازمیگردند و برخی نیز در سال آینده وارد مدار میشوند؛ در مجموع امسال را رد کنیم، سال بعد، سال بهتر و پایدارتری در حوزه انرژی خواهد بود.»
همچنین حمیدرضا عزیزی فارسانی، نماینده مردم در مجلس، بر راهکارهای غیرقیمتی تاکید کرد و افزود: «در شرایطی که مصرف بنزین روند افزایشی داشته، باید به سراغ راهکارهای غیرقیمتی رفت. یکی از مهمترین این راهکارها تنوعبخشی به سبد سوخت در بخش حملونقل است. در حال حاضر حدود ۸۵درصد از سبد سوخت بخش حملونقل سبک را بنزین تشکیل میدهد که رقم بالایی است. از منظر امنیت انرژی، وابستگی شدید به یک نوع سوخت میتواند آسیبپذیری سیستم انرژی را افزایش دهد. در مقابل، اگر مصرف میان چند نوع سوخت توزیع شود، کشور در برابر نوسانهای بازار مقاومتر خواهد بود.»
این نشست در نهایت با تاکید بر بازسازی سریع زیرساختها و پرهیز از اعمال شوکهای ناگهانی به معیشت مردم به پایان رسید. برآیند این جلسه حکایت از آن دارد که تشدید ناترازیهای انرژی در پی آسیب به زیرساختها، دولت و مجلس را در برابر چالش جدی مدیریت مصرف قرار داده است که محور اصلی آن بر دوگانه «بهینهسازی» یا «اصلاح قیمتی حاملهای سوخت» استوار است. با توجه به شکاف عمیق تولید و مصرف و فشار بر منابع ارزی برای واردات، به نظر میرسد زمینهسازی برای تغییر در سهمیهبندی یا قیمت بنزین و گازوئیل به یکی از گزینههای محتمل و در عین حال بحثبرانگیز در سیاستگذاریهای آتی تبدیل شده است.