بازار آریا - دنیای اقتصاد - سعیدهسادات فهری : مذاکرات بین تهران و واشنگتن که در بحبوحه احتمال وقوع جنگ و گزینه نظامی صورت گرفت، باز هم در فضای ابهام پایان یافت. سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه کشورمان، روز جمعه بعد از پایان دو دور مذاکره غیرمستقیم در مسقط با مقامات آمریکایی گفت که مذاکرات در فضای مثبت برگزار شد. وی تاکید داشت که غنیسازی اورانیوم حق قطعی ایران است و موضوع برنامه موشکی نیز خارج از چارچوب هرگونه مذاکره قرار دارد. همزمان دونالد ترامپ روز گذشته ضمن تاکید بر فضای خوب در مذاکرات، یک فرمان اجرایی را امضا کرد که به واشنگتن اجازه میدهد تعرفههای اضافی بر کالاهای کشورهایی که کالا یا خدماتی از ایران وارد میکنند، اعمال کند. وی گفت که اعمال تعرفه ۲۵درصدی بر کشورهایی که با ایران تجارت میکنند، بهزودی وارد فاز اجرایی خواهد شد.
بعد از پایان گفتوگوهای مسقط، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا فضای مذاکرات را خوب توصیف کرد و گفت که با توجه به «نتایجی که با ایران داشتیم، قرار است اوایل هفته آینده دوباره دیدار کنیم. آنها میخواهند به توافق برسند. آنها پیامدهای نرسیدن به توافق را میدانند.» البته در این خصوص رئیس دستگاه دیپلماسی ایران گفت که درحالحاضر هیچ تاریخ مشخصی برای دور دوم مذاکرات تعیین نشده است، اما ما و واشنگتن معتقدیم که این مذاکرات باید بهزودی برگزار شود. با توجه به این اظهارنظرها به نظر میرسد طرفین رضایت نسبی از دور نخست گفتوگوها داشتهاند و خود را برای ادامه روند دیپلماسی آماده میکنند. در همین چارچوب عباس عراقچی شامگاه جمعه برای شرکت در هفدهمین نشست مجمعالجزیره عازم دوحه پایتخت قطر شد.
طی این سفر عراقچی و شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی، وزرای امور خارجه ایران و قطر، در دوحه رایزنیهایی داشتند. وزیر خارجه ضمن تقدیر از مساعی جمیله قطر در رابطه با موضوع هستهای ایران، گزارشی از تعامل دیپلماتیک اخیر بین ایران و آمریکا در مسقط ارائه کرد. طرفین ضمن بررسی تحولات منطقهای، بر مسوولیت مشترک همه کشورهای منطقه برای کمک به حفظ و صیانت از امنیت و ثبات پایدار در منطقه تاکید کردند.
برای توافق وقت کافی داریم
از سوی دیگر، دونالد ترامپ در پایان گفتوگوهای مسقط درباره مذاکرات انجامشده گفت: «دفعه قبل آنها تصمیم گرفتند که توافق نکنند، اما احتمالا این بار متفاوت است. باید ببینیم، نسبت به دفعه قبل متفاوت خواهد بود. برای توافق با ایران وقت کافی داریم.» او افزود: «ایران به سلاح هستهای دسترسی نخواهد داشت. آنچه لازم است با ایران از ابتدا اتفاق بیفتد نداشتن سلاح هستهای است. اگر ایرانیها همان اول چیزی را که الان پیشنهاد میدهند پیشنهاد میدادند با آن موافقت میکردیم.»
توافق صرفا در موضوع هستهای قابل قبول است
ترامپ در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا توافقی که به موضوع هستهای محدود شود، قابلقبول است، گفت: «بله، این قابل قبول است؛ اما از همان ابتدا یک شرط اساسی وجود دارد و آن این است که هیچ سلاح هستهای نباید وجود داشته باشد.» ترامپ ادعا کرد: «اگر دو سال پیش امکان این توافق وجود داشت، انجام میشد، اما آنها تمایلی نداشتند. حالا شرایط فرق کرده و امروز حاضرند کارهای بسیار بیشتری انجام دهند. نتایج خوب میتواند مردم را شگفتزده کند.» همچنین به گزارش ایرنا، ترامپ در پاسخ به خبرنگاری که با اشاره به حضور استیو ویتکاف و جرد کوشنر و برد کوپر رئیس سنتکام در مذاکرات عمان، سوال کرد تا چه زمانی برای رسیدن به توافق حاضر هستید منتظر بمانید، گفت: «باید موقعیت خود را حفظ کنید. ما وقت زیادی داریم. اگر ونزوئلا را به خاطر داشته باشید، مدتی منتظر ماندیم. ما عجلهای نداریم.»
جدیت ایران برای رسیدن به توافق
این سخنان ترامپ در حالی بیان شده است که وزیر امور خارجه روز گذشته در گفتوگو با الجزیره بیان کرد که مذاکرات با واشنگتن شروع خوبی بود، اما برای ایجاد اعتماد بین ما راه درازی در پیش است. وزیر خارجه با اشاره به جدیت ایران در خصوص رسیدن به توافق نیز گفت: «در مسقط آمادگی خود را اعلام کردم که هر مقدار زمان لازم باشد در آنجا بمانم تا هرچه سریعتر به یک توافق واقعی دست پیدا کنیم.»
وی ادامه داد: «مذاکرات با واشنگتن غیرمستقیم بود و فقط به موضوع هستهای پرداختیم.» وزیر خارجه ایران افزود: «غنیسازی حق مسلم ماست و باید ادامه یابد؛ حتی با بمباران هم نتوانستند توانمندیهای ما را نابود کنند. آمادهایم به توافقی اطمینانبخش درباره غنیسازی برسیم.» عراقچی اظهار کرد: «مساله هستهای ایران فقط از طریق مذاکره حل خواهد شد. میزان غنیسازی به نیازهای ما بستگی دارد و اورانیوم غنیشده از ایران خارج نمیشود.» به گزارش خبرگزاری تسنیم، وی افزود: «البته آماده کاهش درصد مواد غنیسازیشده هستیم.» عراقچی همچنین گفت امکان تغییر مکان مذاکرات در دور دوم وجود دارد.
موشک قابل مذاکره نیست
رئیس دستگاه دیپلماسی در بخش دیگری از این مصاحبه تاکید کرد که موشک هیچوقت قابل مذاکره نیست، زیرا یک موضوع دفاعی است. وزیر خارجه ایران ادامه داد: «روند مذاکرات باید عاری از هرگونه تهدید یا فشار باشد و امیدواریم این رویکرد را در سیاست آمریکا ببینیم.» به گفته وی، باید اعتمادسازی کنیم تا مذاکرات واقعی برای رسیدن به نتیجهای عادلانه و مبتنی بر منافع متقابل انجام شود.
عراقچی با اشاره به اینکه واشنگتن پس از حملات نظامی قبلی، کوتاه آمد و به مذاکرات بازگشت، افزود: «پرونده هستهای ایران تنها از طریق مذاکرات حل خواهد شد.» عراقچی همچنین در این گفتوگو تصریح کرد: «احتمال جنگ همیشه وجود دارد و ما برای آن آمادهایم. برای جلوگیری از جنگ، ما نیز آماده اقدام هستیم.» در ادامه وزیر خارجه ایران با بیان اینکه «اگر واشنگتن به ما حمله کند، نمیتوانیم به خاک آمریکا حمله کنیم، اما به پایگاههای آن در منطقه حمله خواهیم کرد»، افزود: «ما به کشورهای همسایه حمله نمیکنیم، بلکه به پایگاههای آمریکایی در داخل آنها حمله میکنیم. تفاوت قابلتوجهی بین این دو وجود دارد.»
استقبال از مذاکرات جمعه
مذاکرات روز جمعه در مسقط با استقبال برخی کشورها مواجه شد. از جمله وزارت خارجه امارات از برگزاری مذاکرات غیرمستقیم میان آمریکا و ایران در سلطنت عمان استقبال کرد و این اقدام را گامی مثبت در مسیر تقویت دیپلماسی و کاهش تنشهای منطقهای دانست. به گزارش خبرگزاری فارس، دولت امارات متحده عربی، ظهر روز شنبه، در بیانیهای اعلام کرد برگزاری مذاکرات میان تهران و واشنگتن در عمان، نشاندهنده تلاشهای منطقهای برای حمایت از گفتوگو و کاهش تنشهاست.
همزمان به گزارش خبرگزاری تسنیم به نقل از رسانههای چینی، لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، روز جمعه طی یک کنفرانس مطبوعاتی و در پاسخ به سوالی درباره مذاکرات هستهای آمریکا و ایران اظهار کرد که چین همواره در مورد این مسائل با همه طرفها در ارتباط بوده است. ما امیدواریم دو طرف از طریق گفتوگو اختلافات خود را حل کنند و با هم برای حفظ صلح و ثبات منطقه بکوشند. دستیار وزیر خارجه چین نیز در دیدار با کاظم غریبآبادی، معاون امور حقوقی و بینالملل وزیر امور خارجه ایران، بار دیگر از حق تهران برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای حمایت و بر لزوم حلوفصل سیاسی و دیپلماتیک پرونده هستهای ایران تاکید کرد.