بازار آریا - دنیای اقتصاد : بازارهای دارایی در معاملات دیروز تحت‌تاثیر آخرین تحولات دیپلماتیک قرار گرفتند. بورس پس از سه‌روز عقب‌نشینی، سبز شد و بازارهای طلای جهانی و ارز نیز افزایش قیمت را تجربه کردند.
پروانه کُبره: درحالی‌که تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها میان ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد، تحولات اخیر در عرصه دیپلماسی، واکنش‌های جدیدی را در بازارهای دارایی به دنبال داشته است. دیروز بورس تهران بعد از سه روز منفی و خروج پول گسترده، سرانجام سبز شد و شاخص‌‌های سهامی پرقدرت به کار خود پایان دادند. همزمان با رشد بازار سهام، بازارهای ارز و طلا نیز معاملات خود را در سطوح بالاتری دنبال کردند. کارشناسان معتقدند تداوم روند صعودی بازار سرمایه تا حد زیادی به تحولات سیاسی و مسیر دیپلماسی وابسته است؛ به‌طوری‌که کاهش ریسک‌ها می‌تواند زمینه بازگشت سرمایه‌های حقیقی و تقویت تقاضا در بازار سهام را فراهم کند. اما از سوی دیگر، تثبیت شاخص کل در محدوده بالای ۸میلیون واحد، همچنان یکی از شروط مهم برای تایید بازگشت بازار به روند صعودی خواهد بود.
بلاتکلیفی بازارها
سفر پادشاه عمان به پکن همزمان با نشست سه‌جانبه ایران، چین و عمان و همچنین اعزام فرستاده چین به منطقه، از تشدید تحرکات دیپلماتیک حکایت می‌کند و تلاش‌های دوحه نیز به تعدیل فضای ریسک‌ها و کاهش نسبی نگرانی‌ها در بازارها کمک کرده است. اما از طرفی تداوم عدم‌قطعیت‌ها و شکل‌گیری انتظارات نسبت به آینده تحولات سیاسی، باعث شده معامله‌گران افق کوتاه‌مدتی برای تصمیم‌گیری داشته باشند و با انتشار هر خبر جدید، استراتژی معاملاتی خود را تغییر دهند. از‌این‌رو معامله‌گران با حساسیت بالایی اخبار و مواضع طرفین را دنبال می‌کنند و هر خبر یا نشانه جدید از احتمال توافق یا تشدید تنش‌ها می‌تواند جهت انتظارات و استراتژی معاملاتی آنها را تغییر دهد. این وضعیت موجب شده بازارها تحت‌تاثیر اخبار سیاسی قرار بگیرند و واکنش‌های سریع و بعضا متناقضی را تجربه کنند.
به نظر می‌رسد تا زمان کاهش سطح ریسک‌های سیاسی، بلاتکلیفی همچنان یکی از ویژگی‌های اصلی بازارها باشد و معامله‌گران با احتیاط بیشتری رفتار کنند. بورس تهران نیز که از ابتدای هفته در مسیر نزولی حرکت کرده بود، روز گذشته با استقبال معامله‌گران روبه‌رو شد و بیش از ۵همت وارد بازار سهام شد. شاخص کل دوباره کانال ۷.۸میلیونی را پس گرفت. این نماگر پس از ۳ روز ملتهب با رشد ۲.۲۹درصدی توانست از فضای منفی روزهای گذشته خارج شود. اما با وجود برخی سیگنال‌های مثبت دیپلماتیک و افزایش خوش‌بینی‌ها نسبت به احتمال کاهش تنش‌ها، بازار ارز همچنان واکنش محتاطانه‌ای به تحولات سیاسی نشان می‌دهد؛ به‌طوری‌که دلار در معاملات روز گذشته برخلاف بخشی از انتظارات، مسیر افزایشی را در پیش گرفت. به نظر می‌رسد تداوم تحریم‌ها، نااطمینانی نسبت به چشم‌انداز مذاکرات و نبود نشانه‌ای قطعی از دستیابی به توافق، همچنان مانع از شکل‌گیری انتظارات کاهشی پایدار در بازار ارز است.
دو متغیر کلیدی
محمد غفوری، کارشناس بازارهای مالی، در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد» به دلایل چرخش سریع بورس در روزهای اخیر پرداخت و گفت: ورود پول به‌تنهایی نمی‌تواند به معنای پایان روند اصلاحی بازار باشد و برای تایید بازگشت بورس به مدار صعود، همچنان باید منتظر تثبیت شاخص کل در محدوده‌های بالاتر از ۸میلیون واحد ماند. معاملات آخرین روز کاری هفته از اهمیت بالایی برخوردار خواهد بود و می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در ارزیابی مسیر پیش روی بازار سرمایه داشته باشد. او افزود: معاملات آخرین روز کاری هفته از این جهت اهمیت ویژه‌ای دارد که بازار باید نشان دهد توانایی حفظ سطوح فعلی و عبور از محدوده مقاومتی موردنظر را دارد. در صورتی که شاخص کل بتواند بالای ۸میلیون واحد تثبیت شود، می‌توان نسبت به بازگشت بازار به ریل صعودی امیدوارتر بود؛ اما در غیر این صورت، همچنان باید احتمال تداوم نوسانات و فشار عرضه را در نظر گرفت. این کارشناس بازار سرمایه در ادامه، درباره دلایل افزایش نوسانات بازار طی هفته‌های اخیر توضیح داد: بازار سرمایه در دو هفته گذشته از محدوده شاخص کل ۸میلیون و ۵۰۰هزار واحدی با اصلاح سنگینی مواجه شد و در این مدت نزدیک به یک‌میلیون واحد از ارتفاع شاخص کل کاهش یافت. این افت قابل‌توجه در کنار افزایش فشار فروش، به خروج نقدینگی از بازار منجر شد و فضای معاملاتی را تحت تاثیر قرار داد.
او افزایش سطح تنش‌های سیاسی و رشد ریسک‌های سیستماتیک را از مهم‌ترین عوامل شکل‌گیری این شرایط دانست و تاکید کرد که رفتار بازار در هفته‌های اخیر را نمی‌توان تنها با متغیرهای بنیادی توضیح داد. به گفته این کارشناس، افزایش نااطمینانی‌های سیاسی و نگرانی نسبت به چشم‌انداز تحولات منطقه‌ای، بر انتظارات سرمایه‌گذاران اثر گذاشت و موجب شد بخشی از معامله‌گران با احتیاط بیشتری در بازار فعالیت کنند یا ترجیح دهند برای مدتی از بازار خارج شوند.
محمد غفوری با اشاره به نقش تحولات دیپلماتیک در تعیین مسیر بازارها افزود: در شرایطی که اخبار و سیگنال‌های سیاسی از مسیرهای مختلف دیپلماتیک منتشر می‌شود، بازار سرمایه نیز به این تحولات واکنش نشان می‌دهد. کاهش تنش‌ها و شکل‌گیری چشم‌انداز روشن‌تر از روابط سیاسی می‌تواند از شدت ریسک‌های سیستماتیک بکاهد و زمینه بازگشت اعتماد و نقدینگی به بازار سهام را فراهم کند. در مقابل، افزایش تنش‌ها یا انتشار اخبار منفی درباره روند تحولات سیاسی می‌تواند بار دیگر انتظارات سرمایه‌گذاران را تحت تاثیر قرار دهد و نوسانات بازار را افزایش دهد. این کارشناس با تاکید بر اینکه بازار سرمایه در شرایط فعلی تحت تاثیر متغیرهای ریسکی و انتظارات قرار دارد، تصریح کرد: از منظر بنیادی، بازار در وضعیت نامعقولی قرار ندارد و نمی‌توان شرایط فعلی را ناشی از ضعف بنیادین شرکت‌ها دانست. به اعتقاد او، با وجود اصلاح اخیر شاخص‌ها و خروج پول، ظرفیت رشد در بازار سهام همچنان وجود دارد و در صورت کاهش تنش‌های سیاسی، این ظرفیت می‌تواند بیش از گذشته مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گیرد.
او در ادامه با اشاره به ارزش دلاری بازار سرمایه عنوان کرد: ارزش دلاری بازار سرمایه در حال حاضر حدود ۹۵میلیارد دلار برآورد می‌شود؛ این رقم با توجه به تعداد شرکت‌ها و نمادهای فعال در بازار، از نگاه وی چندان بزرگ نیست. در بازاری که حدود ۸۵۰ تا ۹۰۰ نماد فعال در آن معامله می‌شوند، ظرفیت افزایش ارزش بازار وجود دارد و بازار سهام می‌تواند در صورت فراهم شدن شرایط مناسب، ارزش‌های دلاری بالاتری را نیز تجربه کند. محمد غفوری تاکید کرد که برای ارزیابی ظرفیت رشد بازار نباید تنها به نوسانات کوتاه‌مدت شاخص‌ها توجه کرد، بلکه باید مجموعه‌ای از عوامل بنیادی، شرایط اقتصادی، وضعیت شرکت‌ها و به‌ویژه سطح ریسک‌های سیاسی را در کنار یکدیگر بررسی کرد. از این منظر، کاهش تنش‌ها و بهبود فضای انتظارات می‌تواند نقش مهمی در تغییر رفتار سرمایه‌گذاران و افزایش تمایل به خرید سهام داشته باشد.
عبور از اصلاح؟
این کارشناس همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا رشد دیروز می‌تواند مقدمه‌ای برای آغاز یک حرکت صعودی جدید باشد، بار دیگر بر اهمیت نقش ریسک‌ها و تثبیت شاخص کل در محدوده بالای ۸میلیون واحد تاکید کرد و گفت: لازمه بازگشت بازار به روند صعودی، ثبات در وضعیت متغیرهای سیاسی و عبور شاخص کل از این سطح و تثبیت بالای آن است. بنابراین، معاملات روز آینده و نحوه واکنش شاخص کل به این محدوده می‌تواند تصویر روشن‌تری از وضعیت بازار ارائه دهد. به گفته محمد غفوری، در صورتی که بازار بتواند در معاملات پیش رو بالای ۸میلیون واحد باقی بماند، می‌توان ارزیابی متفاوتی از شرایط بازار داشت و نسبت به دستیابی به سطوح بالاتر امیدوار بود. بنابراین تثبیت شاخص با تداوم ورود پول و کاهش ریسک‌های سیاسی می‌تواند به تقویت انتظارات مثبت در میان معامله‌گران کمک کند.
او درعین‌حال خاطرنشان کرد که تا پیش از تثبیت شاخص در این محدوده، نمی‌توان رشدهای مقطعی و ورود پول را به‌عنوان نشانه قطعی تغییر روند در نظر گرفت. در شرایطی که شاخص کل همچنان زیر محدوده ۸میلیون واحد قرار دارد، بازار با نوسانات بیشتری همراه خواهد بود و احتمال تداوم فضای منفی و رفت‌وبرگشت‌های قیمتی وجود دارد. این کارشناس در پایان تاکید کرد: چشم‌انداز بازار سرمایه از یک‌سو به توانایی شاخص کل برای تثبیت بالای محدوده ۸میلیون واحد و از سوی دیگر به روند تحولات سیاسی و کاهش یا افزایش ریسک‌های سیستماتیک وابسته است. از این رو، ورود بیش از ۵همت پول سرمایه‌گذاران حقیقی در معاملات دیروز را باید در کنار سایر متغیرها ارزیابی کرد و برای قضاوت درباره پایان اصلاح، به رفتار بازار در روزهای آینده، به‌ویژه معاملات آخرین روز کاری هفته، توجه داشت.
نوسان دلار در اوج تاریخی