بازار آریا - دنیای اقتصاد : تنشهای نظامی میان ایران و ایالات متحده در مناطق جنوبی و حاشیه خلیجفارس، از نخستین ساعات بامداد دوشنبه ۲۲ تیر ماه وارد فاز جدید و شدیدی شد که دامنه آن تا نیمروز تداوم یافت. در پی استمرار این درگیریها و نقض میدانی آتشبس با محوریت تنگه هرمز، چشمانداز «تفاهم اسلامآباد» بیش از پیش تیره و درهالهای از ابهام فرو رفته است. روندی که میتواند بازگشت به جنگ را دوباره در چشمانداز قرار دهد، اگر تلاشهای کمرمق میانجیها با شکست کامل مواجه شود.
عکس: AFP
در همین راستا روز گذشته دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مدعی بازگرداندن محاصره دریایی ایران شد. ترامپ با بیان این ادعا که تنگه هرمز باز است و چه با ایران و چه بدون ایران، باز خواهد ماند، گفت: « ما محاصره ایران را دوباره برقرار میکنیم؛ محاصرهای که اینگونه نامگذاری شده، زیرا تنها مانع ورود یا خروج کشتیهای ایران یا مشتریان آن میشود. همه کشورهای دیگر میتوانند بهطور آزاد و عادلانه از تنگه استفاده کنند.» وی ادعا کرد: «از این لحظه به بعد، ایالات متحده با عنوان «نگهبان تنگه هرمز» شناخته خواهد شد. اما بر اساس اصل انصاف، برای انجام این ماموریت و تامین امنیت این بخش بسیار پرتنش جهان، باید همه هزینههایش جبران شود. » ترامپ در ادامه ادعاهایش افزود: «به همین منظور، ۲۰ درصد از ارزش تمام محمولههای عبوری بهعنوان هزینه این ماموریت دریافت خواهد شد. فرآیند اجرای این طرح و تشکیل سازوکار آن بلافاصله آغاز میشود.»
پیشتر نیز اسماعیل بقائی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران، ضمن اذعان به بحرانی شدن روند تفاهم اسلامآباد در پی تحرکات اخیر آمریکا، تاکید کرد: «اگرچه تردیدی در ورود این موضوع به مرحله بحران وجود ندارد، اما جمهوری اسلامی ایران هرگز آغازگر نقض تعهدات نبوده است؛ چرا که تهران همواره با رویکردی مسوولانه و با اولویتبخشی به منافع ملی در مذاکرات حضور یافته و پس از حصول هرگونه تفاهم نیز، اراده قطعی خود را در اجرای صادقانه و جدی تعهداتش به اثبات رسانده است.»
به گفته سخنگوی تیم مذاکرهکننده ایران، آمریکاییها آنقدر در پیمانشکنی عجول بودند که اجازه ندادند حتی بازه زمانی یکماهه که در بند ۵ یادداشت تفاهم که درباره تعهدات ایران در تنگه هرمز است، انجام شود و از همان روزهای نخست به دبه کردن روی آوردند. وی افزود:«آمریکاییها اجزای مختلف یادداشت تفاهم ۱۴ بندی را مثله کردند. ما از ابتدا گفتیم سیاست تعهد در برابر تعهد را دنبال میکنیم و در عمل این را نشان دادیم. هر جا طرف مقابل تعهدات خود را نقض کرد، ما هم تعهدات خود را اجرا نکردیم. هیچکس نمیتواند ایران را متهم به نقض عهد کند.»
سخنگوی وزارت خارجه ایران در پاسخ به سوال ایسنا درخصوص تفسیر آمریکاییها از بند ۵ تفاهمنامه اسلامآباد در خصوص مدیریت تنگه هرمز نیز توضیح داد:« تفسیر در برابر نص جایز نیست. این یک اصل عقلانی است. متن خیلی صریح نوشته شده است. ما به دلیل بدگمانی و بیاعتمادی مطلقی که بحق، به آمریکا داریم، تلاش داشتیم این متن چنان دقیق نوشته شود که جای هیچ نوع تفسیرهای به رایی برای آمریکا نداشته باشد. بند ۵ را با دقت بخوانید و خودتان قضاوت کنید که اساسا این بند قابل تفسیر است؟ و اینکه اصولا چرا این بند را تنظیم کردیم؟ دلیلش این بود که در طول جنگ تحمیلی از این تنگه و کرانههای جنوبی آن برای آسیبزدن به ایران سوءاستفاده شده بود. ما بهعنوان کشوری که بیشترین ساحل را در کرانههای خلیج فارس و دریای عمان داریم، حق داریم و موظف هستیم که برای صیانت از امنیت و منافع خود اقدامات لازم را انجام دهیم. ما نمیتوانیم اجازه دهیم آمریکا و رژیم صهیونیستی از این تنگه برای ترددهایی که به امنیت و حاکمیت ملی ایران آسیبزننده است، استفاده کنند.» در خصوص هماهنگی درباره تنگه میان ایران و عمان ظهر روز گذشته سید عباس عراقچی، وزیر خارجه کشورمان با اشاره به رایزنی با مسقط درباره تنگه هرمز بیان کرد که گفتوگوها ادامه پیدا میکند.
اهداف بامداد دوشنبه
بامداد دوشنبه روابط عمومی سپاه پاسداران با انتشار بیانیهای از هدف قرار گرفتن یک پمپ آب کشاورزی در شهرستان ماهشهر خبر داد. تهاجمی که در پی آن و به گفته معاون امنیتی و انتظامی استاندار خوزستان یک نگهبان شهید و ۴ نفر دیگر مجروح شدند. سپاه پاسداران افزود که در پاسخ به این عملیات، تاسیسات و زیرساختهای ارتش متجاوز آمریکا در بحرین، رادار دوربرد هوایی FPS و رادار کشف شناوری در پادشاهی عمان منهدم شدند. همچنین سپاه پاسداران طی اطلاعیهای از انهدام پایگاه موشکهای هیمارس آمریکا در کویت خبر داد. فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام هم یکشنبه شب به وقت محلی برابر با صبح دوشنبه به وقت تهران مدعی شد که نیروهای آمریکایی با استفاده از مهمات دقیق، دهها هدف را در چند نقطه هدف قرار دادند تا توانایی ایران برای ادامه حمله به کشتیهای بینالمللی در حال عبور از تنگه هرمز را کاهش دهند. در مقابل ایران نیز به اهداف آمریکا در کشورهایی چون بحرین، اردن و کویت حمله کرد.
دفاع مشروع
بامداد دوشنبه و در اوج تنشها وزارت امور خارجه با صدور بیانیهای درباره تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران تاکید کرد: «درحالیکه تنها ۲۵ روز از امضای تفاهم خاتمه جنگ گذشته است، رژیم آمریکا تقریبا همه اجزای آن توافق را آشکارا نقض کرده و با حمله به زیرساختهای حملونقل ایران، قایقهای ماهیگیری و لنجهای حمل بار، تاسیسات و ساختمانهای هواشناسی، مرتکب شنیعترین جنایات جنگی شده است.» وزارت امور خارجه نوشت: «رژیم آمریکا همچنین با مداخله آشکار در فرآیند اجرای ترتیبات لازم در تنگه هرمز توسط ایران، موجب بازگشت ناامنی در تنگه هرمز و اخلال در کشتیرانی تجاری بینالمللی شده است، همزمان، ارتش تروریستی آمریکا بهدلیل استفاده از قلمرو و امکانات کشورهای واقع در حاشیه جنوبی خلیج فارس برای تدارک تجاوز نظامی علیه ایران، عملا این کشورها را به عرصه جنگ غیرقانونی و جنایتکارانه خود علیه ملت ایران تبدیل کرده است.»
سخنگوی وزارت امور خارجه، در واکنش به ابراز نگرانی سخنگوی سازمان ملل درباره آنچه که «برخورد نظامی» و حملات ایران علیه کشورهای منطقه و کشتیها توصیف کرده است، در شبکه ایکس نوشت: «این وضعیت، برخورد نظامی نیست بلکه ادامه تجاوز آشکار نظامی است که از ۲۸ فوریه توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران آغاز شد.» وی افزود:« ایران به جایی حمله نکرده است؛ ضربات ایران علیه پایگاهها و داراییهای نظامی متعلق به آمریکا، مستقر در کرانه جنوبی خلیج فارس، اِعمال حق ذاتی دفاع مشروع طبق حقوق بینالملل است.»