بازار آریا - دنیای اقتصاد- مهدیه مهدوی: حباب برخی صندوقهای نقره در دقایق نخست دومین روز از آغاز معاملات ثانویه آنها، از مرز ۲۰درصد عبور کرد. البته در ادامه معاملات، با رشد قیمت گواهی سپرده نقره در بورس کالا، حباب این صندوقها تعدیل شد.
در روز اول شروع معاملات این صندوقها، تمام نمادها با دامنه نوسان مثبت ۱۰درصد باز شدند و این روند ادامه یافت. این وضعیت که یادآور هیجان اولیه در صندوقهای طلا در سالهای گذشته است، در صورت عدم توجه، میتواند منجر به اصلاح قیمتی شدید شود. حباب در صندوقها (ETF) زمانی ایجاد میشود که قیمت معاملاتی واحدهای صندوق در بورس با ارزش خالص داراییها (NAV) تفاوت معناداری داشته باشد. قیمت هر واحد از این صندوقها در بازار، مستقیما بر پایه گواهی سپرده شمش نقره تعیین میشود؛ حباب گواهی سپرده نیز همزمان به حدود ۲۰درصد رسید، که نشاندهنده حباب عمیق در صندوقهای نقره است. رشد قیمت جهانی نقره، حفظ ارزش دارایی و کاهش ریسک ناشی از سرمایهگذاری مستقیم میتوانند از دلایل این استقبال گسترده باشند؛ البته تحلیلگران معتقدند که این حباب، ناشی از تقاضای هیجانی سرمایهگذاران خرد است که به دنبال حفظ ارزش دارایی در برابر تورم و نوسانات ارزی هستند، اما بدون توجه به ریسکهای پنهان وارد بازار شدهاند. این اتفاق زنگ خطری برای بازار سرمایه محسوب میشود و لزوم دخالت بازارگردانها را بیان میکند.
اهمیت بازارگردانها
بازارگردانها، به عنوان نهادهای مجاز سازمان بورس و اوراق بهادار، نقش کلیدی در تنظیم بازار دارند. آنها مسوول افزایش نقدشوندگی، کنترل نوسانات و حفظ تعادل عرضه و تقاضا هستند.
در شرایط فعلی صندوقهای نقره نیز، بازارگردانها با اقدام فوری میتوانند از سرعت این نوسانات بکاهند. بازارگردان میتواند با استفاده از دارایی پایه، واحدهای تازهای صادر و آن را در بازار عرضه نماید که این اقدام عرضه را افزایش میدهد و تقاضای هیجانی را مهار میکند و منجر به کاهش قیمت و نزدیک شدن قیمت تابلو به NAV میشود. همچنین طبق دستورالعمل، بازارگردان موظف است از طریق معامله حداقل حجم تعهد روزانه، معاملات روزانه را تنظیم کند. این اقدام شامل فروش در صفهای خرید برای جلوگیری از رشد کاذب و خرید در صفهای فروش برای حمایت از بازار است. همچنین بازارگردان باید دامنه نوسان را در محدوده معین نگه دارد تا از نوسانات شدید جلوگیری شود. بازارگردانها با همکاری با عاملان مجاز، میتوانند واحدهای صندوق را ایجاد یا ابطال کنند که در حباب مثبت، عاملان مجاز با ایجاد واحدهای جدید به برقراری تعادل کمک میکنند.
واکنش بازار
رفتار سرمایهگذاران در روزهای اولیه معاملات صندوقهای نقره، نشاندهنده الگوی کلاسیک هیجان اولیه در بازارهای نوظهور است. بیش از ۲۵ هزار نفر در پذیرهنویسی شرکت کردند و در بعضی از کارگزاریها پذیرهنویسی این صندوقها در چند دقیقه تکمیل شد؛ این سرمایهگذاران عمدتا خرد و با دانش متوسط از بازار هستند که میتوان گفت تحت تاثیر اخبار رسانهای و رشد اخیر قیمت جهانی نقره، بدون تحلیل عمیق ریسکها وارد شدهاند. صفهای خرید سنگین با حجم معاملات بیش از انتظار نشان میدهد که بسیاری به دنبال سود کوتاهمدت هستند، اما این رفتار میتواند پر ریسک باشد.
از سوی دیگر، سرمایهگذاران نهادی و حرفهایتر، محتاطانه عمل میکنند و منتظر تخلیه حباب هستند. این هیجان را میتوان ناشی از تلاش سرمایهگذاران برای مقابله با کاهش ارزش پول در برابر تورم مزمن قلمداد کرد. جایی که صندوقهای کالایی مانند طلا و نقره به عنوان پناهگاه امن دیده میشوند. با این حال، عدم توجه به حباب میتواند منجر به زیانهای جمعی شود، مشابه آنچه در صندوقهای طلا در سالهای گذشته رخ داد. چشمانداز آینده این صندوقها را در دو مقطع کوتاهمدت و بلندمدت میتوان بررسی کرد؛ در کوتاهمدت، احتمال اصلاح قیمتی وجود دارد.
اگر بازارگردانها وارد عمل شوند و واحدهای جدید صادر کنند، حباب تخلیه خواهد شد. این میتواند منجر به کاهش ۱۰ تا ۲۰درصدی قیمتها در روزهای آینده شود، که برای سرمایهگذاران تازهوارد زیانبار است. در بلندمدت، پتانسیل رشد صندوقهای نقره بالا است. با توجه به کاربردهای صنعتی نقره و نقش آن در حفظ ارزش، این ابزار میتواند بخشی از سرمایههای سرگردان را به بازار سرمایه هدایت کند. اما اگر حباب کنترل نشود، عواقبی مانند نوسانات شدید، کاهش نقدشوندگی و از دست رفتن اعتماد سرمایهگذاران در انتظار بازار این صندوقها خواهد بود. این وضعیت میتواند بر قیمت گواهی سپرده شمش نیز تاثیر بگذارد و نوسانات را به بازارهای مرتبط منتقل کند.