بازار آریا - دنیای اقتصاد؛ صنعت خودروی آلمان که دههها نماد توان صنعتی این کشور و یکی از مهمترین موتورهای اقتصاد اروپا بود، امروز با بحرانی روبهرو است که بسیاری آن را فراتر از یک رکود مقطعی میدانند.
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-محمد امین مکرمی: صنعت خودروی آلمان که دههها نماد توان صنعتی این کشور و یکی از مهمترین موتورهای اقتصاد اروپا بود، امروز با بحرانی روبهرو است که بسیاری آن را فراتر از یک رکود مقطعی میدانند. فشار هزینههای تولید، کاهش تقاضا در بازارهای جهانی، تعرفههای تجاری آمریکا و رشد سریع خودروسازان چینی، همزمان سودآوری غولهای خودروسازی آلمان را هدف گرفته است. در نتیجه، شرکتهایی که سالها الگوی موفقیت صنعتی محسوب میشدند، اکنون ناچارند به اصلاحات گسترده، کاهش هزینهها و تعدیل نیرو تن دهند تا جایگاه خود را در بازار جهانی حفظ کنند.
در صدر این تحولات، فولکسواگن قرار دارد. این شرکت تنها یک سال پیش پس از مذاکراتی دشوار با نمایندگان کارکنان، برنامه حذف حدود ۵۰ هزار شغل را برای بهبود سودآوری تصویب کرده بود. اما اکنون گزارشها حاکی از آن است که مدیران این شرکت در حال بررسی طرحی هستند که میتواند تعداد تعدیل نیروها را تا ۱۰۰ هزار نفر افزایش دهد. هرچند این برنامه هنوز به تایید هیات نظارت فولکسواگن نیاز دارد، اما همین موضوع نشان میدهد بحران صنعت خودروی آلمان عمیقتر از آن چیزی است که پیشتر تصور میشد.
براساس گزارش بلومبرگ، مشکل تنها به فولکسواگن محدود نیست. بامو و مرسدسبنز نیز همزمان در حال بررسی برنامههای گسترده کاهش هزینه هستند. این خودروسازان از یک سو با تعرفههای وارداتی آمریکا روبهرو هستند، از سوی دیگر بازار چین که سالها مهمترین منبع سود آنها بود، دیگر مانند گذشته درآمدزا نیست. در کنار این عوامل، افزایش هزینه انرژی و دستمزد در اروپا نیز فشار مضاعفی بر شرکتها وارد کرده و حاشیه سود آنها را کاهش داده است.
بحران کنونی تنها کارخانههای خودروسازی را درگیر نکرده، بلکه زنجیره تامین این صنعت را نیز تحت تاثیر قرار داده است. شرکتهای بزرگ قطعهسازی مانند بوش، شفلر و آئوموو نیز به تعطیلی برخی واحدهای تولیدی و کاهش نیروی انسانی روی آوردهاند. بوش، بزرگترین تامینکننده قطعات خودرو در جهان، اعلام کرده است همزمان با اجرای برنامه حذف حدود ۱۸ هزار و ۵۰۰ شغل، مدیرعامل این شرکت نیز از سمت خود کنارهگیری خواهد کرد. این تحولات نشان میدهد فشارهای موجود به کل صنعت خودرو در آلمان سرایت کرده است.
بازارهای از دست رفته
همزمان با مشکلات صنعت خودرو، اقتصاد آلمان نیز با کاهش شتاب رشد روبهرو شده است. بانک مرکزی این کشور پیشبینی میکند تولید اقتصادی در فصل جاری تقریبا بدون رشد باقی بماند. تداوم نااطمینانی ناشی از تنشهای ژئوپلیتیک، افزایش دوباره هزینههای انرژی و کندی اجرای اصلاحات اقتصادی، فضای فعالیت صنایع را دشوارتر کرده است. در چنین شرایطی، شرکتهای خودروسازی ناچارند علاوه بر مقابله با چالشهای جهانی، با ضعف تقاضای داخلی و رشد اقتصادی پایین نیز کنار بیایند.
یکی از مهمترین دلایل فشار بر خودروسازان آلمانی، تغییر سریع بازار چین است. این شرکتها سالها بخش قابلتوجهی از درآمد و سود خود را از فروش خودرو در این کشور به دست میآوردند، اما اکنون برندهای چینی با عرضه خودروهای برقی و هیبریدی ارزانتر و مجهزتر، سهم بازار را از رقبای خارجی گرفتهاند. شرکتهایی مانند بیوایدی و شیائومی با سرعت زیادی جای خود را در بازار باز کردهاند و خودروسازان آلمانی دیگر نمیتوانند مانند گذشته بر اعتبار برند خود تکیه کنند.
در آمریکا نیز شرایط چندان مطلوب نیست. برندهایی مانند پورشه و آئودی که کارخانه تولیدی در این کشور ندارند، از تعرفههای وارداتی آسیب دیدهاند. در اروپا نیز فروش خودرو هنوز به سطح پیش از همهگیری کرونا بازنگشته و همچنان پایینتر از سالهای قبل است. به این ترتیب، خودروسازان آلمانی تقریبا در همه بازارهای اصلی خود با کاهش تقاضا یا افزایش فشار رقابتی مواجه هستند.
پایان یک الگو
در چنین فضایی، مدیرعامل فولکسواگن صراحتا اعلام کرده است که مدل سنتی فعالیت این شرکت دیگر کارایی گذشته را ندارد. به گفته او، طراحی خودرو در آلمان، تولید در اروپا و فروش در سراسر جهان، مدلی بود که دههها موفق عمل کرد، اما اکنون دیگر پاسخگوی شرایط جدید بازار نیست. همین نگاه، دلیل اصلی حرکت فولکسواگن به سمت اصلاحات ساختاری، کاهش هزینهها و بررسی گزینههایی مانند سادهسازی ساختار شرکت یا همکاری گستردهتر با شرکای چینی است.
تحلیلگران نیز معتقدند آنچه امروز در صنعت خودروی آلمان رخ میدهد، تنها واکنش به یک دوره رکود نیست، بلکه نشانه تغییری عمیق در یکی از مهمترین صنایع اروپا است. مزیت سنتی «ساخت آلمان» دیگر به تنهایی برای رقابت با تولیدکنندگان کمهزینه و نوآور کافی نیست. اگر خودروسازان آلمانی نتوانند ساختار هزینهها، مدل کسبوکار و راهبردهای خود را با واقعیتهای جدید بازار هماهنگ کنند، احتمال دارد بخشی از جایگاه تاریخی خود را به رقبای آسیایی واگذار کنند. به همین دلیل، تعدیل نیرو و کاهش هزینهها را باید نه پایان بحران، بلکه آغاز دورهای از اصلاحات سخت دانست که آینده صنعت خودروی آلمان را رقم خواهد زد.