چهارشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۵
اقتصاد ایران

پکن در کنار تهران، واشنگتن در مسیر تغییر نقش؛

ماحصل جنگ علیه ایران

ماحصل جنگ علیه ایران
بازار آریا - دنیای اقتصاد: ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، هم محاسبات چین درباره تهران را تقویت کرده و هم نشانه‌هایی از تغییر ...
  بزرگنمايي:

بازار آریا - دنیای اقتصاد: ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، هم محاسبات چین درباره تهران را تقویت کرده و هم نشانه‌هایی از تغییر نقش سنتی واشنگتن را در خاورمیانه آشکار کرده است؛ تحولاتی که می‌تواند موازنه قدرت، ترتیبات امنیتی و روابط میان بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای را دگرگون کند. نشست دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ در ۲۴ سپتامبر هیچ نشانه‌ای از فاصله گرفتن پکن از تهران نشان نداد. در مقابل، ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران این دیدگاه چین را تقویت کرد که ایران همچنان شریکی راهبردی و بازیگری مهم در خاورمیانه است.
پیش از این نشست، دولت ترامپ تلاش داشت چین را به کاهش روابط اقتصادی با ایران، به‌ویژه خرید نفت، وادار کند. چین در سال ۲۰۲۶ حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد نفت دریابرد ایران را خریداری کرده است. واشنگتن همچنین چین را به اعمال تحریم علیه بانک‌ها و نهادهای مرتبط با فروش نفت ایران و تامین تجهیزات نظامی تهدید کرده، اما این فشارها تاکنون نتوانسته رفتار پکن را تغییر دهد. چین نیز با استناد به قانون ضدتحریم‌های خود در برابر بخشی از تحریم‌های آمریکا مقاومت کرده است. از نگاه پکن، جنگ علیه ایران از ابتدا اقدامی یک‌جانبه از سوی آمریکا و اسرائیل بوده و از مشروعیت بین‌المللی کافی برخوردار نبوده است. با این حال، چین تلاش کرده روابط خود را با دولت ترامپ مدیریت کند. با طولانی شدن جنگ و ناتوانی آمریکا در تحقق اهداف اولیه، پکن بیش از پیش متقاعد شده که ایران همچنان جایگاه مهمی در منطقه دارد، در نتیجه، انگیزه چین برای ادامه همکاری راهبردی با تهران افزایش یافته است.
از طرف دیگر، جنگ علیه ایران گمانه‌زنی‌هایی درباره تغییر نقش آمریکا در منطقه مطرح کرده است. الجزیره در گزارشی اشاره کرد که نقش آمریکا در خاورمیانه در حال عبور از الگویی است که از پایان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ بر برتری نظامی، حضور مستقیم، تضمین امنیت متحدان و مدیریت بحران‌ها توسط واشنگتن استوار بود. تغییر محیط بین‌المللی، افزایش رقابت قدرت‌ها و حرکت متحدان منطقه‌ای به سوی شرکای متنوع‌تر، پایداری این مدل را دشوار کرده است. بن‌بست راهبرد کنونی در این واقعیت آشکار است که قدرت نظامی آمریکا، با وجود توانایی وارد کردن خسارت سنگین به رقبا، الزاما به توافق سیاسی پایدار منجر نمی‌شود. دو جنگ آمریکا علیه ایران در ژوئن ۲۰۲۵ و فوریه ۲۰۲۶ نشان دادند که حملات آمریکا می‌توانند زیرساخت‌های ایران را هدف قرار دهند، اما قادر نیستند توان پاسخ‌گویی ایران را از بین ببرند، از طرفی، پایگاه‌ها و دارایی‌های آمریکا به اهداف بالقوه حملات تبدیل می‌شوند.
به گزارش الجزیره، در چنین شرایطی سه گزینه مطرح است: بازسازی هژمونی با حضور نظامی بیشتر، عقب‌نشینی گسترده، یا ایجاد شراکتی امنیتی متوازن‌تر. گزینه سوم بر دفاع جمعی، تقسیم بار مسوولیت و حضور نظامی انعطاف‌پذیر استوار است به‌طوری‌که کشورهای منطقه نقش بیشتری در دفاع هوایی، امنیت دریایی و مدیریت بحران بر عهده می‌گیرند و آمریکا نقش پشتیبانی خواهد داشت. اجرای این تحول نیازمند بازتعریف منافع آمریکا، ایجاد شبکه دفاعی منطقه‌ای، گفت‌وگوی امنیتی شامل ایران و ترکیه، حمایت از دیپلماسی منطقه‌ای و افزایش توان واشنگتن برای تاثیرگذاری بر اسرائیل است.


نظرات شما