بازار آریا - منصور بیطرف* نرخ تورم ترکیه در ماه اوت ۳۱.۵ درصد بود. هر چند که برخی از نهادهای مستقل این کشور مانند «گروه پژوهش تورم» یا ENAG آمار تورم را بالاتر از آمار رسمی ذکر میکنند. برای مثال در ماه ژوئیه درحالیکه اداره آمار ترکیه، نرخ تورم را حول و حوش ۳۱.۸ درصد اعلام کرده بود، این نهاد نرخ تورم را ۵۰ درصد میدانست. حال با همین نرخ تورم و البته افزایش قیمت سوخت در این کشور - برای مثال قیمت هر لیتر بنزین در استانبول نزدیک به ۹۰ لیر است - یک خانواده ترکیهای چگونه زندگی میکند؟
اخیرا یک نهاد نظرسنجی در ترکیه اقدام به بررسی این موضوع کرده است. نتایجی که از این گروه استخراج شد، بسیار قابلتوجه بود. گروه نظرسنجی «هوپی پالس» (Hopi Pulse) از مشارکتکنندگان خواسته بود که مشخص کنند از لحظهای که حقوقشان واریز میشود تا پایان ماه، چه خرجهایی میکنند. در واقع این نظرسنجی میخواست از رفتار مصرفکنندگان الگویی استخراج کند تا بتواند، الگوریتمی را دربیاورد. ۶۰ درصد شرکتکنندگان در این نظرسنجی اعلام کردند که تا هفته سوم ماه پولشان تمام میشود، درحالیکه ۱۶ درصد در پایان ماه هنوز مقداری پول در اختیار دارند.
در این پژوهش که در ماه اوت صورت گرفته بود ۵۹ درصد مرد بودند و ۴۱ درصد زن و تعداد مشارکتکنندگان ۱۵۰۰ نفر بود. بنا به گفته میهریجان اونلو، معاون مدیرعامل هوپی، مدل هوپی پالس بر سه لایه رفتار، اظهارات و زمان بنا شده و رفتارهای خرید را بهصورت ناشناس و آماری تحلیل تحلیل میکند. بر اساس نتایج تحقیق، ۷۱ درصد شرکتکنندگان به محض دریافت حقوق، پرداختهای منظم خود مانند اجاره، قبوض و بدهیهای وام یا کارت اعتباری را در اولویت قرار میدهند. ۱۷ درصد هم ابتدا به تامین نیازهای اساسی مانند خرید مواد غذایی میپردازند. به این ترتیب، از هر ۱۰۰ نفر، ۸۸ نفر بلافاصله پس از دریافت حقوق، تعهدات مالی موجود و نیازهای اولیه زندگی را در اولویت قرار میدهند. در مقابل، تنها ۸ درصد از افراد اعلام کردند که بخش اصلی حقوق خود را به پسانداز یا سرمایهگذاری اختصاص میدهند. این موضوع نشان میدهد تعداد مصرفکنندگانی که در کنار انجام تعهدات مالی خود قادر به پسانداز هستند، بسیار محدود است.
افراد در پاسخ به این پرسش که «حقوق شما معمولا تا چه زمانی دوام میآورد؟»، ۲۵ درصد شرکتکنندگان گفته بودند که حقوقشان در همان هفته اول به پایان میرسد. با احتساب افرادی که در هفته دوم نیز پولشان تمام میشود، این نسبت به ۴۱ درصد میرسد و با اضافه شدن هفته سوم به ۵۹ درصد افزایش مییابد. در واقع حقوق ۶ نفر از هر ۱۰ نفر تا هفته سوم ماه تمام میشود. فقط ۱۶ درصد افراد مورد بررسی توانستهاند تا پایان ماه همچنان بخشی از حقوق خود را حفظ کنند. این اتفاق در گروه کمدرآمد واقعیت دردناکتری را نشان میدهد. ۷ نفر از هر ۱۰ نفر نتوانستهاند از هفته سوم عبور کنند و فقط ۱۸ درصد موفق شدهاند تا پایان ماه مقداری پول برایشان باقی بماند. مشارکتکنندگان در این نظرسنجی در پاسخ به این سوال که اگر مجبور به کاهش هزینهها شوند، ابتدا از کدام بخش میکاهند: ۲۲ درصد گفتند از همه بخشها کم خواهند کرد، ۱۹ درصد گفتند ابتدا هزینه پوشاک را کاهش میدهند.
یکی از چشمگیرترین تفاوتهای مشاهدهشده در این تحقیق میان زنان و مردان بود. ۳۱ درصد زنان گفته بودند که حقوقشان در هفت روز اول ماه تمام میشود، درحالیکه این نسبت برای مردان ۲۱ درصد بود. همچنین ۲۷ درصد مردان گفته بودند که در پایان ماه هنوز مقداری پول برایشان باقی میماند، اما این رقم برای زنان ۲۱ درصد بوده است. در گروه درآمدی دوم نیز ۳۸ درصد مردان گفتهاند در پایان ماه هنوز پولی برایشان باقی میماند، درحالیکه این نسبت برای زنان تنها ۲۴ درصد بوده است.
* روزنامهنگار