بازار آریا - اختلال در فرایند پالایش نفت خام در پالایشگاهها و تردد نفتکشها به دلیل درگیریهای خاورمیانه، کمبود نفت کوره را در سه ماه سوم سال جاری میلادی بهتدریج پدیدار میکند.
به گزارش خبرگزاری رویترز ، جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و تأثیر آن بر فرآوری نفت خام و اختلال در تردد نفتکشها در منطقه خاورمیانه، پالایشگاهها را به تولید گازوئیل و دیگر فرآوردههای نفتی ترغیب کرده است، اقدامی که بازار سوخت کشتیها و نیروگاهها را در سه ماه سوم سال ۲۰۲۶ با کمبود روبهرو خواهد کرد.
با وجود مهار افزایش شدید قیمت نفت خام در ماههای اخیر، فرآوردههای نفتی به دلیل آسیب به پالایشگاههای روسیه و خاورمیانه و اختلال تردد کشتیها با رشد قیمت همراه بوده است. در همین حال، چین بهمنظور جلوگیری از برداشت از ذخیرهسازیهای خود، ظرفیت پالایش و صادرات را کاهش داده است.
کاهش عرضه تهدیدی برای افزایش بیشتر هزینهها برای مالکان کشتی و تولیدکنندگان برق به شمار میرود که هماکنون هم با اختلال ناشی از جنگ علیه ایران دستوپنجه نرم میکنند. افزونبراین، افزایش قیمت سوخت کشتی هم میتواند بر نرخ حملونقل تأثیر بگذارد.
کشورهای آسیایی به دلیل وابستگی شدید به نفت خاورمیانه، بیشترین آسیب را از این اوضاع متحمل خواهند شد. دادههای شرکت ردیابی کشتی کپلر نشان داد که سنگاپور، بزرگترین مرکز ذخیرهسازی و بانکرینگ جهان، تنها بیش از نیمی از تقاضای روزانه حدود یکمیلیون بشکهای خود را وارد میکند.
در همین حال، شرکت مشاوره انرژی اسپکتس پیشبینی کرده است که کمبود عرضه در سه ماه سوم سال جاری میلادی به ۲۱۸ هزار بشکه در روز میرسد که نخستین کمبود سوخت از سه ماه سوم سال ۲۰۲۵ تاکنون به شمار میرود. کمبود عرضه در آن زمان حدود ۶ هزار بشکه در روز بود.
والری پانوپیو، تحلیلگر شرکت ریستاد انرژی، در گفتوگو با رویترز اعلام کرد: به دلیل اختلال بلندمدت در عرضه خاورمیانه، پیشبینی میکنیم عرضه نفت کوره در سه ماه سوم با محدودیتهایی شدید روبهرو شود.
بنابراین، نفت کوره هم همانند بنزین، گازوئیل و سوخت جت در میان فرآوردههایی قرار میگیرد که برای عقبنماندن عرضه آنها از حجم تقاضا تلاش میشود. اختلال در عرضه گازوئیل به دلیل تنشهای خاورمیانه و حمله اوکراین به پالایشگاههای روسیه، قیمت این فرآورده را روز جمعه (۱۳ شهریور) در آمریکا با رشدی بیسابقه روبهرو کرد.
برخی پالایشگاهها برای کسب سود بیشتر، به تولید بعضی از این فرآوردهها روی آوردهاند، اقدامی که بیشترین آسیب را متوجه تولید نفت کوره کرده است.
برای نمونه، دادههای کپلر نشان داد که پالایشگاه دانگوته نیجریه با ظرفیت ۶۵۰ هزار بشکه در روز، صادرات گازوئیل، بنزین و سوخت جت را افزایش داده، درحالیکه صادرات نفت کوره این پالایشگاه کاهش یافته است.
دانگوته و دیگر پالایشگاهها میتوانند از نفت کوره بهعنوان خوراک اولیه در واحدهای پالایش ثانویه برای تولید سوختهای دیگر استفاده کنند.
رویستون هوان، تحلیلگر شرکت انرژی اسپکتس، گفت: کاهش بیسابقه ذخیرهسازیهای بنزین و گازوئیل، پالایشگاههای جهان را به استفاده بیشتر از خوراک نفت کوره برای به حداکثر رساندن فعالیت واحدهای ثانویه ترغیب میکند، اقدامی که تعادل بازار نفت کوره را بر هم میزند.
ذخیرهسازی بنزین در مرکز آمستردام-روتردام-آنتورپ در تاریخ ۲۷ اوت (پنجم شهریور) به پایینترین حجم در حدود پنج سال گذشته رسید. در همین حال، ذخیرهسازی فرآوردههای میانتقطیر، ازجمله گازوئیل، در ساحل شرقی آمریکا در هفته منتهی به ۲۸ اوت (ششم شهریور) به سطحی بیسابقه کاهش یافت.
افزایش ۷۶ درصدی قیمت در قطب اصلی سنگاپور
حجم ذخیرهسازیها و قیمتهای نفت کوره هماکنون نشاندهنده فشار بر بازار این فرآورده است.
دادههای گردآوریشده رویترز نشان میدهد که ذخیرهسازی در قطبهای اصلی ذخیرهسازی و بانکرینگ یعنی سنگاپور، آمستردام-روتردام-آنتورپ و فجیره حدود ۳۰ درصد کمتر از میانگین فصلی در سه سال گذشته است.
پانوپیو یادآور شد که کشتیهایی که به دلیل اجتناب از خطرهای موجود در تنگه بابالمندب یا دریای سرخ، مسیرهای طولانیتری را طی میکنند، تقاضای نفت کوره را افزایش میدهند.
دادههای زیرونورث، بستر قیمتگذاری سوخت، نشان میدهد که قیمت سوخت اصلی کشتی، یعنی نفت کوره با گوگرد بسیار کم، از زمان آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران ۷۶ درصد افزایش یافته و تا یکم سپتامبر (۱۰ شهریور) در سنگاپور به حدود ۸۲۵ دلار در هر تن یا ۱۳۰ دلار برای هر بشکه رسیده است.
این رقم از افزایش ۴۰ درصدی نفت خام شاخص برنت دریای شمال در مدت مشابه پیشی گرفته است.
ضربه به تولید روسیه و خاورمیانه
حملههای پهپادی اوکراین بر تولید پالایشگاههای روسیه تأثیر گذاشته است، بهطوری که بر اساس دادههای کپلر، صادرات نفت کوره این کشور در ماه اوت به پایینترین حجم یعنی ۵۹۱ هزار بشکه در روز رسید که نسبت به میانگین صادرات روزانه بیش از ۸۶۰ هزار بشکهای روسیه در سال ۲۰۲۵ کاهش داشته است.
دادههای کپلر همچنین نشان داد که میانگین صادرات نفت کوره خاورمیانه در ماههای مارس تا اوت با ۴۵ درصد کاهش نسبت به مدت مشابه سال گذشته به ۴۴۷ هزار بشکه در روز رسید.
بر اساس این دادهها، توقف فعالیت پالایشگاهها در خاورمیانه شامل پالایشگاه الزور در کویت، یکی از صادرکنندگان مهم نفت کوره، هم میشود که از ماه مارس تنها یک محموله ۲۶ هزار بشکهای صادر کرده، درحالیکه این رقم در ماههای ژانویه تا فوریه حدود ۱۹۱ هزار بشکه در روز بوده است.