پالایش و پخش در مسیر تازه

بازار آریا - ریل‌گذاری صنعت پالایش کشور بر مدار «تولید پاک و ارزش‌افزا» در دو سال نخست دولت چهاردهم با تزریق سرمایه ۹۰۰ میلیون دلاری به طرح‌های ارتقای کیفی به بار نشست؛ رویکردی راهبردی که با دگرگونی در مشخصات کیفی فرآورده‌ها و بهینه‌سازی سبد پالایشی، استانداردسازی سوخت را به مؤلفه اصلی تاب‌آوری انرژی و امنیت زنجیره تأمین بدل کرده است.

به گزارش خبرنگار شانا، شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی در دو سال نخست دولت چهاردهم، با گذشتن از چالش‌های بی‌سابقه عملیاتی و امنیتی، موفق شد ضمن تثبیت جایگاه خود در زنجیره تأمین انرژی، مسیر ارتقای کیفی محصولات را با شتاب بیشتری دنبال کند. در این بازه، با تمرکز بر بهینه‌سازی فرایندها، میانگین دریافت خوراک پالایشگاه‌ها با رشدی ۴ درصدی به روزانه ۲ میلیون و ۳۲۴ هزار بشکه رسید که این موضوع نشان‌دهنده توان عملیاتی بالا در مدیریت ظرفیت‌های پالایشی در شرایط متغیر است.
این پایداری در دریافت خوراک، در کنار مدیریت هوشمندانه تعمیرات اساسی در ۲۲ واحد پالایشگاهی کشور، به تثبیت تولید روزانه ۱۰۹ میلیون لیتری بنزین پایه در کشور منجر شد؛ دستاوردی که در سایه مدیریت دقیق ناترازی‌های تولیدی و تقاضا، امنیت سوخت کشور را در برابر نوسان‌های بازار تضمین کرد.
بهره‌برداری از ۴ طرح کیفی‌سازی
به‌منظور اجرای سیاست‌های راهبردی برای کاهش آلایندگی و ارتقای ارزش افزوده محصولات، چهار طرح کلان کیفی‌سازی با سرمایه‌گذاری ۹۰۰ میلیون دلار در چرخه بهره‌برداری قرار گرفت. از جمله این اقدام‌ها، بهره‌برداری از واحد هیدروکراکینگ پالایشگاه آبادان بود که با کاهش روزانه ۳ میلیون لیتر تولید نفت‌کوره، گام مهمی در بهبود سبد محصولات پالایشگاهی برداشت. 
در همین راستا، عملیاتی‌شدن واحد تصفیه نفت سفید (KHT) در پالایشگاه اصفهان، به تحولی بنیادی در کیفیت این فرآورده منجر شد؛ به‌گونه‌ای که میزان گوگرد از ۳۰۰۰ پی‌پی‌ام به سطح بی‌سابقه زیر ۱۰ پی‌پی‌ام کاهش یافت. افزون‌براین، با بهره‌برداری از واحدهای ایزومریزاسیون و ارتقای کیفی گازوئیل (DHT) در پالایشگاه شیراز، ظرفیت تولید بنزین و گازوئیل با کیفیت بالا به‌صورت محسوسی افزایش یافت که از پیامدهای مستقیم سرمایه‌گذاری در فناوری‌های تازه پالایشی است.
تاب‌آوری در برابر بحران؛ از میدان جنگ تا مدیریت لجستیک
اما شاید درخشان‌ترین بخش عملکرد صنعت پالایش و پخش در این دو سال، توانمندی بی‌نظیر در عبور از بحران‌های امنیتی و مدیریت سوخت‌رسانی در شرایط جنگی باشد. صنعت نفت کشور، در رویارویی با چالش‌های ناشی از جنگ ۱۲روزه و جنگ تحمیلی سوم، از یک سیستم توزیع سوخت به یک ساختار مدیریت بحران بسیار پیشرفته و تاب‌آور تبدیل شد.
در اوج بحران، زمانی که در تاریخ ۱۶ اسفند ۱۴۰۴، حملات دشمنان سبب آسیب دیدن تأسیسات و خطوط لوله در منطقه تهران شد و مسیر اصلی انتقال سوخت به پایتخت و مناطق راهبردی شمال و شمال‌شرق کشور قطع شد، صنعت پالایش و پخش با سرعت‌عمل مثال‌زدنی، از وضع دفاعی به وضع عملیاتی تغییر موقعیت داد. 
در این لحظات حساس، با تشکیل فوری نشست‌های مدیریت بحران و هماهنگی با نهادهای مرتبط، استان‌های راهبردی اصفهان، مرکزی، یزد، قم، قزوین، کرمان، خوزستان و لرستان به‌عنوان قطب‌های تأمین سوخت تعیین شدند و با بسیج گسترده و بی‌وقفه ناوگان جاده‌پیما، سوخت مورد نیاز به‌ویژه بنزین و گازوئیل را از این استان‌ها به‌سمت مقاصد مورد نیاز هدایت کردند.
این عملیات لجستیکی پیچیده و پرخطر در حالی انجام شد که تأسیسات ذخیره‌سازی و خطوط اصلی انتقال فرآورده انبار نفت ری به‌طور کامل از چرخه عملیات خارج شده بود؛ اما بااین‌حال، هیچ‌گونه کمبود یا اختلال در توزیع سوخت در کشور احساس نشد که این خود گواهی بر مدیریت بحران و تاب‌آوری صنعت پالایش و پخش در برابر تهدیدها و حمله‌های دشمن است. اقدام‌هایی که با هدف اختلال در تأمین انرژی کشور، قلب صنعت نفت، یعنی چرخه سوخت‌رسانی کشور را نشانه گرفت، اما این بار صنعت پالایش و پخش با ثبت کارنامه‌ای درخشان از تاب‌آوری در بحران، رکورد سوخت‌رسانی بدون لحظه‌ای اختلال در زیر بمباران‌های دشمن را به ثبت رساند.
مهار ناترازی و توسعه ظرفیت‌های جدید
در پایان این دوره پرفرازونشیب، نگاه به سال ۱۴۰۵ بر محورهای توسعه زیرساختی و مهار ناترازی‌های سوخت استوار است. برنامه‌ریزی‌ها نشان می‌دهد که با بهره‌برداری از پالایشگاه‌های آدیش جنوبی و مهر خلیج‌فارس، ظرفیت تولید روزانه ۱۸۰ هزار بشکه به شبکه اضافه خواهد شد که این موضوع، روزانه ۱۲ میلیون لیتر بنزین و ۵ میلیون لیتر گازوئیل به سبد محصولات کشور تزریق می‌کند. 
هم‌زمان با این پروژه‌های بزرگ، تکمیل طرح‌های کیفی‌سازی در پالایشگاه تهران و فاز نخست واحد «RHU» در اصفهان، از دیگر اولویت‌های عملیاتی است تا در کنار سیاست‌های کنترل مصرف، مسیر رسیدن به تعادل در تراز انرژی کشور هموارتر شود.
بخشی از کارنامه دوساله صنعت پالایش و پخش با پیوند «تثبیت تولید ۱۰۹ میلیون لیتر بنزین»، «سرمایه‌گذاری ۹۰۰ میلیون دلاری در ارتقای کیفیت» و «تاب‌آوری بی‌مانند در بحران دو جنگ» همراه بوده است؛ رویکردی که با افزودن ۱۸۰ هزار بشکه ظرفیت پالایشی و تولید روزانه ۱۲ میلیون لیتر بنزین و ۵ میلیون لیتر گازوئیل جدید، گامی کلیدی در توسعه زیرساخت و مهار ناترازی سوخت به شمار می‌رود.