بازار آریا - دکتر تیمور رحمانی* در مرداد١٤٠٥ نرخ تورم نقطه به نقطه ٨٩درصد بوده است، یعنى قیمتها بهطور متوسط نسبت به یک سال قبل از آن اندکى کمتر از دوبرابر شده است. اما بسیارى از مردم بر اساس مشاهدات خود با تعداد زیادى کالا روبهرو هستند که قیمت آنها دو یا سه یا چهار برابر شدهاند و حتى بیشتر. آنگاه مردم تصور مىکنند که دستگاههاى آمارى در حال دستکارى آمار براى کم نشان دادن تورم هستند.
اما اولا در محاسبه تورم قیمت همه کالاها مورد استفاده قرار نمىگیرد، بلکه تعداد محدودى از کالاها مورد استفاده قرار مىگیرند و لذا برخى کالاها که قیمت آنها بسیار شدید افزایش یافته است خود را در آمار تورم نشان نمىدهد، ثانیا قیمت همه کالاها در محاسبه نرخ تورم وزن یکسانى ندارند و در نتیجه ممکن است قیمت کالایى بیستبرابر هم شده باشد؛ اما چون وزن آن پایین است اثر آن چندان در تورم منعکس نمىشود، ثالثا کالاهایى که مردم به طور روزمره با آن سروکار دارند، نقش بیشترى در احساس تورم آنها دارد و در نتیجه اگر قیمت آن دسته کالاها شدید افزایش یافته باشد، احساس تورم بالاترى از آنچه آمار تورم نشان مىدهد، دارند.
لذا از سال ١٣١٥ که دادههاى نرخ تورم در ایران در حال محاسبه است، دستگاه کارشناسى ایران در مجموع تصویر قابل قبولى از تورم منعکس مىکند و همچنان مىتوان به دادهها اطمینان داشت؛ گرچه در تورمهاى شدید امکان خطاى محاسباتى نیز بیشتر خواهد بود. هنگامى که نرخ تورم ٨٩درصد و براى مواد خوراکى سهرقمى است واقعا چیزى براى پنهان کردن درد و رنج تورم باقى نمى ماند که دستگاههاى آمارى بخواهند پنهان کنند.
* استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران