بازار آریا - دنیای اقتصاد: اقدامات مداخلهجویانه تابستان امسال اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، با واکنشهای منفی روبهرو شده و اعتبار او را در بازارهای مالی زیر سوال برده است.
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کسری غفوری؛ اقدامات مداخلهجویانه تابستان امسال اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، با واکنشهای منفی روبهرو شده و اعتبار او را در بازارهای مالی زیر سوال برده است. او اکنون در تقابل با همتایان جهانی خود با یک آزمون جدی مواجه است.
در آستانه نشست امروز وزرای دارایی گروه بیست در اشویل کارولینای شمالی، بسنت وعده داده است که محور گفتوگو میان سیاستگذاران ارشد اقتصادی جهان را به موضوع اصلی، یعنی تقویت رشد اقتصادی، بازگرداند. او طی ماه جاری در مصاحبهای تاکید کرد که واشنگتن در حال پیشبرد یک برنامه رشد آمریکایی برای سراسر جهان است.
اما به نوشته بلومبرگ، چالش اصلی بسنت برای جا انداختن این پیام آن است که بزرگترین تهدیدهای پیش روی رشد اقتصاد جهانی در سال جاری، از قیمت بالای انرژی و سایر پیامدهای جنگ دونالد ترامپ علیه ایران نشات میگیرد. در کنار این مساله، تاثیر تعرفههای تجاری آمریکا که با آغاز جنگ تجاری جدید علیه کانادا (عضو دیگر گروه بیست) دوباره در کانون توجه قرار گرفته، بر ابعاد این چالشها میافزاید.
لارس کلینگبایل، وزیر دارایی آلمان، در بیانیهای پیش از نشست گروه بیست اعلام کرد که قصد دارد در جریان گفتوگو با همتایان خود، برای پایان دادن به درگیریهای مخرب اقتصادی از جمله مناقشات تعرفهای و جنگ در ایران و اوکراین رایزنی کند. کلینگبایل تاکید کرد که تمام این موارد برای توسعه اقتصادی در سراسر جهان همچون زهر عمل میکنند. در حالی که بسنت مقرراتزدایی به سبک آمریکایی را کلید رونق رشد اقتصادی میداند، یک مقام ارشد اروپایی معتقد است که چنین اقداماتی در جهانی که بر اثر سیاستهای خود واشنگتن بیثبات شده، تاثیر چندانی نخواهد داشت.
سایه سنگین مداخلات ارزی و تحریمها
موضوع دیگری که ذهن بسیاری از همتایان بسنت را به خود مشغول کرده، مداخلات تابستانی او برای تقویت ین، کاهش هزینههای استقراض بلندمدت و تهدید به اعمال تحریمهای جدید علیه هر نهادی است که با ایران تجارت میکند. بازارها ابهامات فراوانی درباره دو مورد اول دارند؛ در حالی که مورد سوم میتواند اعضای گروه بیست مانند چین و هند و حتی موسسات مالی اروپایی را در تیررس تحریمها قرار دهد.
سوشیل وادوانی، مدیر دارایی و از اعضای پیشین کمیته نرخ بهره بانک مرکزی انگلستان، بر این باور است که مداخله ناموفق بسنت در بازار اوراق قرضه میتواند پیامدهای سنگینی به همراه داشته باشد. وادوانی میگوید تلاش برای مقابله با بازار آن هم با یک تفنگ آبپاش احتمالا کار عاقلانهای نیست و وزرای خزانهداری باید اعتبار خود را در بازار برای روزهای سخت حفظ کنند. نمایندگان خزانهداری آمریکا به درخواستها برای اظهارنظر در این باره پاسخی ندادند.
ارزش ین از زمان مداخله اواخر ژوئیه بسنت، بخشی از دستاوردهای خود را از دست داده و روز جمعه برای اولین بار از آن زمان، به ۱۶۰ ین در برابر هر دلار رسید. با این حال، برای اعضای گروه بیست مانند ژاپن و آرژانتین که از اقدامات او سود بردهاند، وزیر خزانهداری آمریکا یک متحد مهم به شمار میرود. تاکاهیده کیوچی، اقتصاددان ارشد موسسه تحقیقاتی نومورا و عضو پیشین هیات مدیره بانک مرکزی ژاپن، میگوید بسنت برای کشورش بسیار ارزشمند است. او معتقد است کمک آمریکا به تقویت ین، پیوند میان واشنگتن و توکیو را مستحکمتر کرده است.
اما نگاه به این موضوع در اروپا کاملا متفاوت است. فروش یورو توسط آمریکا برای خرید ین که بدون اطلاع قبلی مقامات اروپایی انجام شد، کام آنها را تلخ کرده است. به گفته یک مقام اروپایی، این مداخله بیشتر به عنوان یک هدیه سیاسی به ژاپن تلقی شد تا یک استراتژی موثر اقتصادی. این مقام افزود که در بازارهای خزانهداری، نوسانات اخیر ناشی از عوامل داخلی مانند سطح بدهیها و تردیدها درباره سرعت اثربخشی دستاوردهای بهرهوری هوش مصنوعی بوده است.
موقعیت دشوار پکن و شکاف در واشنگتن
مسالهای که سایر اعضای گروه بیست با آن مواجهاند این است که سیاستهای آمریکا ناگزیر در اقتصاد جهانی منعکس میشود و پیامدهایی برای همه به همراه دارد. جنگ ایران و جهش قیمت انرژی در اوایل سال جاری میلادی به تقویت دلار منجر شد؛ در حالی که مداخلات اخیر بسنت با تضعیف دلار همراه بوده است.
به گفته کریستوفر بدور، معاون مدیر تحقیقات چین در موسسه گاوکال دراگونومیکس، این وضعیت سیاستگذاران چینی را در موقعیت نسبتا دشوار و ناخوشایندی قرار میدهد. بدور میگوید بانک خلق چین سیگنال داده است که تمایل ندارد ارزش یوان بیش از این افزایش یابد و اکنون به مرزهای تحمل خود نزدیک شده است. او معتقد است مقامات چینی احتمالا ترجیح میدهند سیاستگذاری آمریکا شفافتر شود و زمینه را برای تقویت دوباره دلار فراهم کند.
با این وجود، بزرگترین مانع برای رشد کوتاهمدت چین همچنان جنگ ایران و لزوم بازگشایی کامل تنگه هرمز است؛ آن هم در شرایطی که آمریکا به دنبال افزایش فشار اقتصادی بر ایران و شرکای تجاری آن مانند پکن است.
در این میان، بسنت آشکارا از به کارگیری جایگاه دلار به عنوان ارز ذخیره جهانی در قامت یک سلاح اقتصادی سخن میگوید تا متحدان و دشمنان را وادار به تسلیم در برابر خواستههای واشنگتن کند. او در ماه ژوئن اعلام کرد که بازارهای عمیق و پویای آمریکا و ارز برتر آن منافع قابلتوجهی برای شرکا به همراه دارد، اما این مزایا دیگر بدون قید و شرط نیستند. او تاکید کرد که شراکت با آمریکا اکنون انتظارات و در برخی موارد تعهدات غیرقابل مذاکرهای را به همراه دارد.
اقدامات اخیر بسنت این پرسش را مطرح کرده که آیا او در حال تبدیل شدن به بانفوذترین سیاستگذار اقتصادی در واشنگتن است؟ به ویژه در شرایطی که کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، پس از یک لغزش زودهنگام تازه در حال پیدا کردن جایگاه خود است. ناتان شیتز، از مدیران کهنهکار فدرال رزرو و خزانهداری که اکنون اقتصاددان ارشد جهانی در سیتیگروپ است، میگوید کنشگری بسنت در ترکیب با تازهکار بودن وارش و ترجیح او برای ارتباطات محدودتر، فضای غیرمتعارفی را خلق کرده که در آن وزیر خزانهداری چهره غالبتری به نظر میرسد. شیتز میگوید احساس میکند در حال حاضر بسنت نقش برادر بزرگتر و وارش نقش برادر کوچکتر را ایفا میکنند.
اما مانند بسیاری از برادران، به نظر نمیرسد این دو در مورد اولویتهای خود توافق داشته باشند. بسنت که باید بدهی چهل تریلیون دلاری را مدیریت کند، به دنبال کاهش هزینههای استقراض است. اما وارش میگوید تمرکزش بر مهار تورم سرسختانه بالاست؛ پیامی که او روز جمعه در جکسون هول و در میان بحثهای داخلی فدرال رزرو درباره نیاز به افزایش نرخ بهره، بار دیگر تکرار کرد.
این رابطه در خارج از آمریکا به دقت رصد میشود و میتواند پیامدهایی در نبرد بلندمدت بر سر برتری دلار داشته باشد. ژاکلین رونگ، اقتصاددان ارشد چین در بانک بیانپی پاریبا، میگوید اختلاف میان بسنت و وارش اعتبار نهادهای آمریکایی را تضعیف کرده است. او معتقد است این وضعیت احتمالا عزم مقامات چینی را برای تنوع بخشیدن به سبد داراییهای خارجی و تسریع روند بینالمللی کردن یوان تقویت میکند.
برای سرمایهگذارانی که نشست این هفته قدرتمندترین سیاستگذاران اقتصادی جهان را دنبال میکنند، یک پرسش کلیدی این است که آیا اقدامات اخیر بسنت صرفا تاکتیکی است یا بخشی از یک تغییر استراتژیک گستردهتر به شمار میرود؟
در این میان، اقتصاد جهانی تاکنون توانسته شوک انرژی هرمز را پشت سر بگذارد و با سرمایهگذاری عظیم در مراکز داده و سایر زیرساختهای هوش مصنوعی در حال بازیابی توان خود است. کریستالینا جورجیوا، رئیس صندوق بینالمللی پول، هفته گذشته به خبرنگاران گفت این رونق از آمریکا آغاز شد، اما اکنون در حال تبدیل شدن به یک موتور رشد گستردهتر است.
صندوق بینالمللی پول رشد اقتصاد جهانی را در سال ۲۰۲۶ معادل سه درصد پیشبینی میکند، اما هشدار میدهد که ریسکهای نزولی نیز وجود دارد. جورجیوا برای توصیف این چالشها اقتصاد را به کشتی مقاوم در فیلم ادیسه ساخته کریستوفر نولان تشبیه کرد؛ ناو اصلیای که در پایان حماسه هومر غرق میشود. جورجیوا گفت در حال حاضر اقتصاد جهانی تا حدودی شبیه به آن کشتی باستانی در فیلم است که در دریاهای طوفانی پیش میرود و در برابر بادهای مخالف قدرتمند مقاومت میکند.