بازار آریا - سعیدهسادات فهری: جنگ اخیر آمریکا با ایران، صرفنظر از نتایج میدانی و نظامی آن، یک واقعیت راهبردی را بیش از هر زمان دیگری آشکار ساخت؛ اینکه الگوی امنیتی خلیجفارس که طی چهار دهه گذشته بر اتکای دولتهای عربی به چتر امنیتی ایالات متحده استوار بود، دیگر قادر به تضمین ثبات منطقه نیست.
تجربه این جنگ نشان داد که حتی مداخله مستقیم واشنگتن نیز نمیتواند از گسترش پیامدهای اقتصادی، امنیتی و ژئوپلیتیک یک بحران منطقهای جلوگیری کند. اختلال در جریان انرژی، آسیبپذیری مسیرهای تجارت، نگرانی سرمایهگذاران و سرایت ناامنی به همه کشورهای ساحلی، این پیام را به بازیگران منطقه داد که امنیت پایدار نه از حضور قدرتهای فرامنطقهای، بلکه از مدیریت روابط میان کشورهای منطقه حاصل میشود. در چنین شرایطی، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که پایان «امنیت وارداتی» و افول تصور «امنیت اجارهای» مهمترین دستاورد راهبردی جنگ اخیر بوده است.
شاید آمریکا همچنان توان اعمال قدرت و حفظ موازنه را داشته باشد؛ اما دیگر تولیدکننده انحصاری امنیت نیست و مسوولیت اصلی مدیریت بحرانها ناگزیر بر دوش بازیگران منطقه قرار خواهد گرفت. همچنین ناکارآمدی تضمینهای امنیتی آمریکا میتواند زمینهساز همکاریهای بومی در خلیجفارس شود. آینده نظم امنیتی خلیجفارس نه در افزایش حضور قدرتهای خارجی و نه در جایگزینی آمریکا با بازیگری مانند چین، بلکه در شکلگیری ترتیبات امنیتی منطقهمحور، تقویت گفتوگو و پذیرش مسوولیت مشترک از سوی کشورهای ساحلی رقم خواهد خورد.