بازار آریا - دنیای اقتصاد : از سال۲۰۲۴، رشد استفاده از ویپیان، در ایران و جهان قابلتوجه بوده است. آمارها نشان میدهد که گردش مالی بازار ویپیان در سال ۲۰۲۵ تا ۷۸میلیارد دلار بوده است. همچنین گفته میشود تا سال ۲۰۳۵ این رقم به ۶۵۱میلیارد دلار خواهد رسید.
رصد بازار شبکه خصوصی مجازی یا همان ویپیان از سال ۲۰۲۴ نشان میدهد که سال به سال شدیدا رو به رشد بوده است. از بازار آمریکا گرفته تا ایران و کشورهای خاورمیانه. هر کشوری هم به دلایل مخصوص به خود شاهد این رشد است. اما دلیل شخصی برای کاربران جهانی عمدتا به دلیل ناشناس ماندن و تغییر آیپی بوده است. در بخش کلانتر نیز، استقبال شرکتها از شبکههای خصوصی مجازی افزایش یافته است.
بازار جهانی و آمریکا در سال ۲۰۲۴
بازار شبکه خصوصی مجازی (VPN) به دلیل افزایش حجم ترافیک دیجیتال، افزایش حوادث امنیت سایبری و نیازهای اتصال از راه دور در بیش از ۱۹۰ کشور جهان به سرعت گسترش یافته است. در سال ۲۰۲۴، بیش از ۱.۶میلیارد کاربر فعال اینترنت ماهانه به پلتفرمهای دارای ویپیان دسترسی داشتند که ۴۷ درصد از کل نصبها مربوط به استقرار ویپیان در سطح سازمانی بود. بیش از ۷۸ درصد از سازمانهایی با بیش از ۵۰۰ کارمند از راهکارهای ویپیان برای ایمنسازی ارتباطات داخلی و دسترسی به فضای ابری استفاده میکنند. پروتکلهای رمزگذاری مانند AES-۲۵۶ در بیش از ۸۲ درصد از محصولات ویپیان تجاری پیادهسازی شدهاند و محافظت از بستههای داده را در شبکههای عمومی تضمین میکنند. بازار ویپیان همچنین تحت تاثیر افزایش دورکاری قرار گرفته است، بهطوری که ۶۲ درصد از کارمندان جهانی حداقل ۳ روز در هفته از راه دور به منابع شرکتی دسترسی دارند. استفاده از ویپیان موبایل، ۴۱ درصد از کل اتصالات ویپیان را تشکیل میدهد که ناشی از نفوذ بیش از ۶.۸میلیارد دستگاه تلفن همراه در سراسر جهان است.
تحلیل بازار شبکه خصوصی مجازی (VPN) نشاندهنده افزایش استفاده از آن در بخشهای نظارتی از جمله امور مالی، مراقبتهای بهداشتی و دولتی است، جایی که استانداردهای انطباق، انتقال دادههای رمزگذاری شده را الزامی میکنند. بیش از ۷۱ درصد از شرکتها برای رعایت چارچوبهای امنیتی داخلی فناوری اطلاعات، ویپیانها را به کار میگیرند. علاوه بر این، پذیرش ویپیان مبتنی بر ابر به ۵۸ درصد رسیده است که نشاندهنده مهاجرت شرکتها به زیرساختهای ترکیبی و چند ابری است. روندهای بازار ویپیان نشاندهنده افزایش استفاده از تونلسازی تقسیم شده است، به طوری که نرخ پذیرش آن در بین کاربران شرکتی که به دنبال بهینهسازی عملکرد هستند، به ۳۶ درصد رسیده است. رشد اندازه بازار ویپیان توسط بیش از ۴۲۰میلیون دستگاه IoT جدید که سالانه اضافه میشوند، پشتیبانی میشود که بسیاری از آنها نیاز به دسترسی رمزگذاری شده به شبکه دارند. بینشهای بازار ویپیان همچنین تاکید میکند که بیش از ۵۵ درصد از کاربران، ناشناس بودن و پوشش IP را بر عملکرد سرعت اولویت میدهند.
ایالات متحده یکی از بالغترین بازارهای شبکه خصوصی مجازی (VPN) را در سطح جهان نشان میدهد که تقریبا ۲۹ درصد از ترافیک جهانی کاربران ویپیان را به خود اختصاص داده است. بیش از ۳۱۲میلیون کاربر اینترنت در پذیرش پایدار ویپیان نقش دارند و بیش از ۶۸ درصد از کارگران از راه دور از دسترسی ویپیان برای سیستمهای سازمانی استفاده میکنند. بخش دولتی ایالات متحده تقریبا ۱۸ درصد از کل استقرار ویپیان را به خود اختصاص داده است که ناشی از الزامات انطباق مانند ارتباطات رمزگذاری شده و الزامات حاکمیت دادهها است. استفاده از ویپیان شرکتی در ایالات متحده بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ به دلیل ساختارهای کاری ترکیبی ۴۴ درصد افزایش یافته است.
در بخش مصرفکننده، بیش از ۹۶میلیون نفر از ویپیان برای محافظت از حریم خصوصی، دسترسی به جریان و امنیت Wi-Fi عمومی استفاده میکنند. تقریبا ۶۱ درصد از کاربران ویپیان در ایالات متحده از طریق دستگاههای تلفن همراه به ویپیان دسترسی دارند، درحالیکه ۳۹ درصد از راهحلهای مبتنی بر دسکتاپ یا لپتاپ استفاده میکنند. زیرساخت ویپیان سازمانی بهطور فزایندهای از معماری zero-trust پشتیبانی میکند، بهطوری که ۵۲ درصد از سازمانهای آمریکایی ویپیانها را در سیستمهای مدیریت دسترسی مبتنی بر هویت ادغام میکنند. تجزیه و تحلیل بازار ویپیان ایالات متحده همچنین نشان میدهد که بیش از ۷۳ درصد از تصمیمگیرندگان امنیت سایبری، ارتقای ویپیان را در بودجههای فناوری اطلاعات در اولویت قرار میدهند و بر دسترسی از راه دور ایمن و تونلهای داده رمزگذاری شده در محیطهای چند ابری تاکید دارند.
حجم بازار ویپیان در سال ۲۰۲۵
در سال ۲۰۲۵، بازار جهانی شبکه خصوصی مجازی (VPN) بسته به دامنه صنعت خاص و شرکت تحقیقاتی، بین ۶۹ تا ۷۷.۸میلیارد دلار ارزشگذاری شد. این نشاندهنده تقاضای فزاینده برای حریم خصوصی دیجیتال، پشتیبانی از کار از راه دور و امنیت شبکه مبتنی بر ابر است. ارزشگذاریهای بازار، اندازه کل بازار از منظر تخمینهای شرکتهای بزرگ تحلیلی، ارزشگذاری بازار در سال ۲۰۲۵ را در محدودههای از این دست قرار میدهد: فورچون بیزینس، حجم بازار ویپیان را در محدوده ۶۹.۸۲میلیارد دلار قرار میدهد. بیزینس ریسرچ کمپانی این رقم را اما ۷۱.۲۵میلیارد دلار میداند. در نهایت سایت تخصصی ویپیان یعنی «BestVPN» این رقم را ۷۷.۸میلیارد دلار اعلام کرد. سهم غالب بازار ویپیان در سال ۲۰۲۵ مبتنی بر راهکارهای ابری بوده که به ۶۲ درصد میرسد. بخش سازمانی، بانکداری، مالی و بیمه (BFSI) در رده بعدی قرار دارد. همچنین سهم شرکتی کوچک و شخصی در این بازار، نزدیک به ۴میلیارد دلار میرسد.
پیشبینی از نرخ رشد
پیشبینی میشود که این صنعت در دهه آینده با نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) بین ۱۳.۷ درصد تا ۲۲ درصد رشد کند. در این راستا پیشبینی میشود که این بازار تا اوایل دهه ۲۰۳۰ بیش از دو برابر شود و برخی پیشبینیهای بلندمدت، ارزش آن را تا سال ۲۰۳۵ به ۶۵۱.۹۲میلیارد دلار رساندهاند.
سهم ایران از بازار ویپیان
استفاده از ویپیان در ایران سوای مباحث بانکداری و مسائلی از این دست، استفاده از ویپیان برای عبور از فیلترینگ سختگیرانه است. برخی آمارها نشان میدهد که ۷۱ تا ۸۳ درصد از مردم ایران در سال ۲۰۲۵، برای دور زدن فیلترینگ به ویپیان متکی بودند. فیلترینگ گسترده یک «اقتصاد سایه» پر سود ایجاد کرده است که برخی پیشبینیها نشان میدهد که هر ایرانی در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۱۵میلیون تومان (۱۰۷ دلار به قیمت آن زمان) هزینه کرده است. ستارهاشمی، وزیر ارتباطات در آن زمان اظهار کرد که «۸۳ درصد از کاربران تلفن همراه به ویپیانها متکی هستند.»
تخمین زده میشود که درآمد این بازار بین تقریبا ۵۷۵ هزار تا ۳.۸میلیون دلار در نوسان باشد. اگرچه این ارقام فاقد شفافیت هستند، اما رشد قابلتوجه این صنعت را برجسته میکنند. آمارها در مورد بازار ویپیان در ایران به دلیل نبود ارقام مشخص و بعضا خردهفروشیهای پنهان دارای ارقام متفاوت است. به همین دلیل برخی فروش سالانه ویپیان را ۲۰ همت و برخی تا ۵۰همت نیز اعلام کردهاند. البته استثنائاتی هم وجود دارد و اینکه در دوران جنگ تحمیلی ۴۰ روزه، آمار و ارقام شدیدا وحشتناک شد و بهطور متوسط فروش ویپیان به گیگی به یک میلیون تومان رسید. با توجه به قطعیهای مکرر اینترنت در سال ۱۴۰۴ که بخش عمدهای از سال ۲۰۲۵ را به خود اختصاص میدهد، رشد دانلود ویپیان به شکل قابلتوجهی افزایش یافت. سایت ریسرچ گیت میگوید که در طول محدودیتهای سراسری اینترنت در ژوئن ۲۰۲۵، تقاضا و پیکربندی VPN حدود ۵۵۰۰ تا ۷۰۰۰ درصد افزایش یافت.
رشد دانلود در پس از قطعی سهماهه
رصدهای پس از قطعی سهماهه نشان میدهد که دانلود ویپیان رشد چشمگیری داشته است. سایت فناوری تکرادار در اینباره نوشت: یک روز پس از بازگشایی اینترنت، ثبتنامهای پروتون ویپیان از ایران ۱۷۵۰۰ درصد افزایش یافت. در ادامه این گزارش آمده است افزایش اولیه ۶۰۰۰ درصد تا چهارشنبه، ۲۷ مه، پس از شروع رفع قطعی تقریبا کامل اینترنت توسط ایران که از ژانویه ۲۰۲۶ در بحبوحه ناآرامیها اعمال شده بود، ثبت شد. روز بعد، این ارقام بیش از دو برابر شد و دیوید پرسون، مدیرکل پروتون ویپیان، خاطرنشان کرد که ترافیک به «سطح فوریه» بازگشته است، به این معنی که قبل از موج دوم محدودیتها که ۸۸ روز طول کشید، قرار گرفتیم.
روند رو به رشد در سال ۲۰۲۶
آخرین مطالعه سایبرنیوز، تعداد دانلود برنامههای ویپیان را بررسی کرده و آنها را با جمعیت هر یک از ۱۰۶ کشور مورد بررسی قرار داده است تا سرانه استفاده را تعیین و مشخص کند که ویپیانها در کجا محبوبتر هستند. شاید تعجبآور نباشد که ویپیانها بیشتر در کشورهایی با محدودیتهای شدید اینترنتی، به ویژه در کشورهای عربی مانند امارات متحده عربی، قطر، عمان، عربستان سعودی و کویت، استفاده میشوند. در این کشورها، دولت دسترسی به خدمات VoIP (صدا روی پروتکل اینترنت) مانند واتساپ، فیستایم، اسکایپ و غیره را محدود کرده است. علاوه بر این در این کشورها قمارهای رایج در سایتهای مربوطه نیز ممنوع شدهاند. به همین دلیل است که از بین ۱۰ کشور برتر با بالاترین میزان پذیرش ویپیان، ۵ کشور عربی هستند.
در این میان امارات متحده عربی از نظر نرخ پذیرش ویپیان با ۶۵.۷۸ درصد (۲۰۲۰-۲۰۲۵) در رتبه اول قرار دارد. قطر با ۵۵.۴۳ درصد در رتبه دوم قرار دارد. پس از آن سنگاپور با ۳۸.۲۳ درصد در رتبه سوم قرار گرفته است. نائورو که در رتبه چهارم قرار دارد، از نرخ پذیرش ۳۵.۴۹ درصدی برخوردار است. عمان، عربستان سعودی و هلند با نرخ پذیرش ۳۱.۰۴ درصد، ۲۸.۹۳ درصد و ۲۱.۷۷ درصد در رتبههای بعدی قرار دارند. بریتانیا نیز پس از اعمال محدودیت روی بازدید از سایتهای بزرگسالان با رشد عجیبی در دانلود ویپیان روبهرو شد و هماکنون با نرخ ۱۹.۶۳ درصد در رتبه هشتم قرار دارند. کویت و لوکزامبورگ نیز به ترتیب با ۱۷.۸۸ درصد و ۱۷.۳ درصد در رتبههای نهم و دهم قرار گرفتهاند.
در مقابل، ۱۰ کشوری که کمترین میزان پذیرش ویپیان را دارند، عمدتا کشورهای آفریقایی هستند. ۱۰ کشوری که کمترین میزان پذیرش ویپیان را دارند عبارتند از: چین، مالاوی، آنگولا، زامبیا، کامرون، رواندا، زیمبابوه، کنیا، وانواتو و تانزانیا. اگرچه چین یک مورد ظریف است و این یافتهها را باید با کمی تردید پذیرفت، زیرا روششناسی مطالعه سایبرنیوز، نرخ پذیرش را بر اساس تعداد دانلود ۵۰ ارائهدهنده بزرگ از فروشگاه گوگل پلی و فروشگاه اپل محاسبه میکند. با این حال، فروشگاه گوگل پلی در چین ممنوع است و فروشگاه اپل بسیار محدود است و اکثر برنامههای ویپیان حذف شدهاند.
در مقابل، اکثر شهروندان چینی به دنبال راهحلهای مختلفی برای نصب ویپیان هستند، مانند برنامههای جانبی دانلود شده از وبسایتهای رسمی یا حتی غیرقابل اعتماد، یا استفاده از برنامههای کمتر شناخته شدهای که هنوز توسط دولت چین مسدود نشدهاند. بنابراین، اگرچه چین در این مطالعه به عنوان کمترین میزان پذیرش ویپیان رتبهبندی شده است، اما به دلیل محدودیتهای روششناسی، احتمالا اینطور نیست. منابع متعدد میگویند با توجه به محدودیتهای شدید در چین، رشد دانلود در چین بسیار بالاست اما به دلیل اینکه آمار مشخصی وجود ندارد، نمیتوان با قاطعیت در مورد ضریب نفوذ ویپیان در این کشور گفت. با این حال آمارها نشان میدهد روند رو به رشد دانلود ویپیان در سطح جهانی در سال ۲۰۲۶رو به رشد خواهد بود و این ارقام حتی در بین ۷ کشور موسوم به گروه هفت نیز نشان میدهد در سال ۲۰۲۵، روند استفاده از ویپیان رو به رشد بوده است.