بازار آریا

آخرين مطالب

چالش بنزینی اقتصاد: نه راه پیش داریم، نه راه پس؟ تحلیل بازار آریا

چالش بنزینی اقتصاد: نه راه پیش داریم، نه راه پس؟
  بزرگنمايي:

بازار آریا - حکمران اقتصادی ایران، از هر نحلۀ سیاسی که انتخاب شود، با چالشی مزمن و درازمدت و ریشه‌دار مواجه است: هم داعیۀ کنترل‌گری غلیظ به نفع عدالت دارد، و هم ابزارهایش را در اختیار ندارد. -
باتلاق ناگزیرِ ادواری برخی تصمیمات حکمرانان اقتصادی کشور، گاه‌به‌گاه نظام تصمیم‌گیری اقتصادی کشور را با چالش‌های نوبه‌نو مواجه می‌کند.
سال گذشته، مهمترین این تصمیمات، وارد کردن شوک حذف ارز 4200بود، و امسال صداهایی مهیب اما مزمن از برهم‌ریختن ساختار قیمتی و توزیعی بنزین به گوش می‌رسد. درمورد بنزین دقیقاً مشکل کجاست و منطقاً چه باید کرد؟ بیایید از کمی عقب‌تر به صحنۀ تصمیم‌گیری نگاهی بیندازیم:
رشد روزافزون تجارت بین کشورهای گوناگون جهان، که از دهۀ 1960 با توسعۀ صنعت هوایی و بعدتر با ظهور و فراگیری ابزارهای ارتباطی شدت گرفت، و حتی در دهه‌های پایانی هزارۀ سوم میلادی اساس الگوهای جهانی تجارت را از الگوهای یک‌سویه و کلاسیک – که در آنها جریان کالا عمدتاً از سوی کشورهای پیشرفتۀ واجد فناوری به سمت کشورهای فاقد فناوری بود - به الگوهای جاذبه (Gravity Models in Business) – که مطابق آن جریان کالاها بین کشورهای همسان یا نزدیک از حیث فناوری شکل می‌گیرد - تغییر داد.
با این تحولات بنیادین، مسائل جدیدی در حوزۀ حکمرانی اقتصادی پدیدار شد؛ اما نظریه‌پردازی‌های معطوف به آن مسائل هنوز نتوانسته چالش‌های میدانی منبعث از این تغییرات را به‌شکل شایسته‌ای مدیریت و کنترل کند. در کشور ما این چالش‌ها، بخصوص تحت‌تأثیر یک «پارادوکس آشکار» کار می‌کنند و در اقتصاد اثرگذار هستند: پارادوکس کنترل و عدم‌کنترل!
به این معنا که ازیک‌سو، یک چالش فراگیر در کشورهایی مانند ایران -که اولاً منابع فراوان (و طبعاً نسبتاً ارزان) در اختیار دارند و ثانیاً از دیرباز تحت‌تأثیر تفکرات مارکسیسم و مملکت‌داری به سبک بلوک شرق و در فقدان حضور «نظریۀ بومی دولت»، مشی سیاستی «دولت‌گرا»، نزدیک به کمونیسم را دنبال می‌کنند - چالش مهم و جهت‌ساز «دخالت غیرضروری و بلکه مخرّب دولت در شئون اقتصادی» است، که بی‌دغدغه بر تمام اقتصاد کشور سایه افکنده است. گذشته از اقدامات صیانتی برای تأمین «اقلام اساسی» (که گرچه اساس آن امری ممدوح و ضروری است، اما معمولاً به آن نگاه افراطی وجود دارد) و همچنین قیمت‌گذاری در این اقلام، مواردی چون دخالت مستقیم در بازارهای تولیدات صنعتی مانند خودرو، دخالت مستقیم در انجام فعالیت‌های تکلیفی بانک‌ها، حضور مستقیم کارتل‌های دولتی یا خصولتی بزرگ در اقتصاد که رقبای جدی بخش خصوصی هستند، حضور دولت در تمامی زنجیرۀ بالادستی و پایین‌دستی استحصال منابع طبیعی و انفال، و موارد بی‌شمار دیگر، از مصادیق دخالت بی‌مورد یا افراطی دولت ما در اقتصاد است.
اما از سوی دیگر، همین دولت (که التفات دارید در این وجیزه به معنای حکمران گرفته شده) از کنترل‌های بدیهی و پذیرفته‌شدۀ معقول بازیگران اقتصادی ناتوان و عاجز است! یعنی برای مثال مخالف عقل سلیم، و مخالف احکام شرع مقدس، و مخالف قواعد پذیرفته شده در تمام دنیا، از احصاء مواردی حتی مانند «میزان دارایی افراد و بنگاه‌ها»، «میزان درآمد آنان»، «رصد قاچاق از مبادی رسمی»، «میزان تبادلات غیرقانونی ارزی»، یا حتی «میزان دقیق تولید اقلام اساسی، حتی گندم»، ناتوان بوده است!
پس با دولتی طرف هستیم که از‌یک‌سو برای داوری و نظارت و تنظیم‌گری و عدالت‌گرایی در بازار و اقتصاد ابزارهای کنترلی کافی در اختیار ندارد، و ازدیگرسو داعیه‌دار تنظیم‌گری در شئون مختلف اقتصادی است. این آن پارادوکسی است که عرض شد؛ همان که موجب شده نظریات اقتصادی بومی معطوف به عصر تجارت آزاد برای کشور ما کار نکند.
واقعیت این است که حل مسائل اقتصادی کشور، در ابتدا در گرو این است که ناظر و سکان‌دار اقتصادی کشور، عنان اقتصاد را به‌دست گرفته و آن را تحت‌انقیاد بگیرد. این مهم، با کمک ابزارهای کلیدی مانند اصلاح نظام مالیاتی (به‌طور مشخص اجرای همزمان مالیات بر عایدی سرمایه، مالیات بر درآمد، و مالیات بر عایدی رفتارهای سوداگرانه)، شفافیت، ثبت رسمی دارایی‌ها و مواردی از این دست، با سرعتی باورنکردنی سامان می‌یابد؛ و از سوی دیگر بدون عملیاتی کردن این ابزارها، حتماً و مؤکداً می‌توان گفت که نه‌تنها هر «شوک» بلکه حتی «هر تطور اقتصادی»، به نفع قشر ثروتمند و به ضرر قشر آسیب‌پذیر تمام خواهد شد؛ تأکید می‌شود: هر تطور اقتصادی! یعنی بالارفتن نرخ ارز باشد یا ثابت ماندن آن، باز کردن درب برای ورود اقلام وارداتی باشد یا بستن آن، دادن وام تکلیفی به مردم باشد یا جلوگیری از آن، خصوصی‌سازی بنگاه‌ها باشد یا دولتی‌سازی آنها، افزایش نرخ حامل‌های انرژی باشد یا کاهش آن، هدفمندی یارانه‌ها باشد یا یلگی نظام یارانه، اجرای برجام باشد یا عدم اجرای آن، پیوستن به اف‌ای‌تی‌اف باشد یا نپیوستن آن، و قس‌علی‌هذا. در هر اقدامی، سوداگران قدرتمندی که مورد رصد قرار نگیرند، اقتصاد را به تباهی می‌کشانند، و از قِبل آن نمد برای خود کلاهی تهیه خواهند کرد، و مشکلات و رنج ناشی از اجرای آن سیاست برای مردم خواهد ماند. این، واقعیت آن چیزی است که طی سالیان متمادی در اقتصاد ایران رخ داده و تجربه شده است.
یک چالش مهم که این روزها وایرال شده، و اصلاح آن مورد توجه حکمرانان اقتصادی کشور قرار گرفته چالش تجربه‌شده و باز هم پارادوکسیکال «قیمت و نوع توزیع منبع ارزان بنزین» است. حکمران اقتصادی بین یک دوگانه در منگنه قرار گرفته است: اگر قیمت را با ببرد با چالش‌های اجتماعی و اقتصادی مانند تورم انتظاری و آبان 98 روبه‌رو خواهد شد، و فشار تورمی را بر مردم افزایش خواهد داد؛ اما از سوی دیگر تا کِی می‌تواند قیمت را در همین سطح ناچیز نگاه دارد، یا چرا باید یارانۀ آن 50درصد فاقد خودرو را به افراد دارای خودرو و قشر بهره‌مند جامعه بپردازد، و هزینۀ سوخت قاچاق را تأمین کند؟
در یادداشتی دیگر، مفصلاً از زوایای گوناگون به این چالش نگاهی خواهیم انداخت، و راه‌های مفید برای برون‌رفت از این چالش کلیدی و پرتکرار را بررسی خواهیم نمود.
انتهای پیام/

لینک کوتاه:
https://www.bazarearya.ir/Fa/News/1107916/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

سبحانیان: مالیات 50 درصد اصناف و مشاغل صفر است

معاون وزیر نفت در امور گاز به مازندران سفر کرد

ارز صادرات صنایع دستی در اختیار صادرکننده قرار گرفت

مقایسه صنایع نظامی و خودروسازی اشتباهی بزرگ است؟

شرکت های اقتصادی استان یک هواپیما برای کرمان خریداری کنند

آینده استان کرمانشاه در عرصه‌های مختلف اقتصادی و فرهنگی بسیار روشن است

جدیدترین آمار پرداخت تسهیلات بانکی به تفکیک استان‌ها مشخص شد

دوره آموزش تولید محتوا در رسانه برگزار شد

خیرمقدم مادر شهید مدافع حرم رادمهر به ریاست محترم جمهور در سفر به مازندران

فراخوان مدیران خودرو بیانگر تعهد این شرکت در حوزه خدمات پس از فروش است

یاسر جبرائیلی: سیستم بانکی، اسلام مالی شده نه اسلامی‌سازی

کاهش قیمت ارز ادامه دارد/ نوسان دلار در بازار آزاد بین 57 تا 58 هزار تومان

ساخت بندر جدید در بندرلنگه در راستای اقتصاد دریامحور

نرخ بهره بین بانکی افزایش یافت

قدردانی وزیر کشور از خدمت‌رسانی فوری شرکت گاز در سیل خراسان رضوی

قیمت مصوب شکر اعلام شد

حضور موفق گیلان در نمایشگاه بین المللی «اکسپو»

ظرفیت های بالای مازندران در حوزه های مختلف اقتصادی و گردشگری

مالیات کارمندان سه برابر طلافروشان و دو برابر دفاتر اسناد

طرح‌های توسعه‌ای در بندرکاوه در حال آماده‌سازی است

روابط‌عمومی بانک صادرات ایران روابط‌عمومی برتر دستگاه‌های تابعه وزارت اقتصاد شد

رفع ممنوعیت واردات برخی اقلام گروه 4

جزئیات کمیسیون‌های مجلس در روزهای پایانی مجلس یازدهم

اجازه نمی‌دهیم چرخ تولید در کرمان متوقف شود

پایداری شبکه سراسری گاز خراسان رضوی پس از وقوع سیل/ قعطی‌های موردی ناشی از تخریب علمک به‌زودی برطرف می‌شود

پایداری شبکه سراسری گاز خراسان رضوی پس از سیل/ قعطی‌های موردی ناشی از تخریب علمک، به‌زودی برطرف می‌شوند

تکلیف همسان‌سازی حقوق بازنشستگان چه شد؟

انتصاب سرپرست اداره کل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان کهگیلویه و بویر احمد

کشف 4300 میلیارد فرار مالیاتی/ مفاسد اقتصادی را اطلاع دهید

گرانی شدید، کمر مردم را شکسته؛ دولت رئیسی فقط سکوت و نگاه می‌کند

پیش‌بینی یک محصول هویت بنیان برای استان‌های کشور

استقبال خارجی ها از سرمایه گذاری در منطقه ویژه اقتصادی استان

آژانس بین‌المللی انرژی: دورنمای تقاضای جهانی برای نفت ضعیف‌تر می‌شود

کشف بیش از 4300 میلیارد فرارمالیاتی از سوی پلیس

اقتصاد مردمی در افق تمدن نوین اسلامی

احیای 8770 واحد راکد و نیمه فعال در دولت سیزدهم

روابط عمومی بنیاد شهید و امور ایثارگران استان ایلام جزو روابط عمومی های برتر قرار گرفت

بیت‌کوین صعود کرد

معاون اسبق سازمان هواپیمایی: در 35 سال گذشته واردات هواپیمای نو صفر بوده است

قیمت طلا، سکه و ارز 27 اردیبهشت‌ماه 1403؛ قیمت طلا و سکه ریزشی شد

حضور مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان گلستان در برنامه «صبح عالی»

کسب رتبه برتر روابط عمومی اداره کل بنیاد شهید در میان روابط عمومی های دستگاه های اجرایی در استان بوشهر

کشف بیش از 4 هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی

هنر روابط‌عمومی و دانش تخصصی لازمه دفاع از دستاورد‌های اقتصادی است

موانع داخلی برای توسعه کشور

کشف بیش از 4300 میلیارد تومان فرار مالیاتی از سوی پلیس

ایجاد مرکز مطالعات اقتصاد دریا و مرکز توسعه کسب‌وکارهای دریایی

دکتر قاضی‌زاده هاشمی: پیام انقلاب اسلامی به عالم، بیداری اسلامی و فهم مستقل بود + فیلم

اعتراض مدیر مسئول کیهان به تعطیل شدن شنبه‌ها

شرکت‌های اقتصادی استان یک هواپیما برای کرمان خریداری کنند

© - www.bazarearya.ir . All Rights Reserved.

چاپ ایرانیان کمپانی