بازار آریا

آخرين مطالب

آیا بانک‌های خصوصی در خلق نقدینگی نقش‌دارند؟

جعبه‌سیاه خلق پول اقتصاد ايران

جعبه‌سیاه خلق پول
  بزرگنمايي:

بازار آریا - دنیای اقتصاد-محمدحیدری : روز شنبه نشستی با عنوان «بانک‌ها و مکانیزم خلق پول» توسط گروه رسانه‌‌ای دنیای اقتصاد و آکادمی بانک سامان برگزار شد. میهمانان این نشست آقایان محمد طبیبیان و حسین عبده‌تبریزی بودند. داوود سوری نیز مدیریت این نشست را برعهده داشت. کارشناسان حاضر در این نشست به نقش بانک‌های خصوصی در خلق نقدینگی طی سال‌های اخیر پرداختند. تورم پس از دوران دفاع مقدس تاکنون یکی از بزرگ‌ترین معضلات سیاستگذاران بوده است و این موضوع با اعلام 5/ 52 درصدی تورم خردادماه، داغ‌‌تر شد.
سیاستگذاری نادرست در سیستم پولی
محمد طبیبیان درباره خلق نقدینگی معتقد بود هیچ بانکی به تنهایی توانایی خلق نقدینگی را ندارد و در این پروسه، تمامی نهادهای پولی خصوصی و دولتی سهیم هستند. بانک‌ها تنها بخشی از فرآیند خلق نقدینگی محسوب می‌شوند. وی با اشاره به روند تکامل نهاد بانک‌ها در غرب به این موضوع پرداخت که بانک‌ها با ایجاد سپرده‌های دیداری روند انتقال اعتبار از سپرده‌‌گذاران به وام‌‌گیرندگان را انجام می‌دهند، اما برای اینکه ایجاد سپرده‌ها کنترل شود، نرخ ذخایر قانونی به وجود آمد. با تکامل سیستم‌‌های بانکداری، برخی کشورها برای تسهیل فرآیند اعتباردهی به سمت حذف نرخ سپرده قانونی حرکت کرده اما برای کنترل خلق پول توسط سیستم بانکی، در بخش‌های دیگر قوانین سختگیرانه‌‌تری را اعمال کردند. در برخی از این کشورها مانند کانادا، به‌دلیل نبود نرخ ذخایر قانونی اعتبار‌دهی از طریق بانک‌ها ساده‌‌تر شده اما نقدینگی در جامعه به کمک نرخ بهره قابل کنترل است. علاوه بر این، وی با اشاره به این موضوع که در کشور ما منابع پایه پولی به مصارف پایه پولی تبدیل شده که موجب ایجاد پول پرقدرت می‌شود، معتقد است در نهایت با توجه به اینکه قانون‌‌گذاری و نظارت زیرنظر بانک مرکزی است، هیچ بانکی بدون نظارت این نهاد سیاستگذار نمی‌تواند به خلق نقدینگی بپردازد.
نقش بانک‌ها در اقتصاد
محمد طبیبیان در ادامه صحبت‌های خود به این موضوع اشاره کرد که اعتبار‌دهی یکی از اصلی‌‌ترین وظایف بانک است. اعتباری که بانک‌ها به کسب و کارها ارائه می‌دهند موجب گردش چرخ اقتصادی می‌شود و هیچ واسطه مناسب دیگری جز بانک برای این نوع تخصیص اعتبار وجود ندارد. در واقع این موضوع یکی از مهم‌ترین نتایجی است که طی سالیان دراز تکامل سیستم بانکی پدید آمده و نمی‌توان بانک‌ها را از این کار منع کرد چراکه کسب‌وکار بانک وابسته به اعتباردهی است. در ایران با وجود حجم بالای نقدینگی در سطح جامعه، بیشتر کسب و کارها با کمبود نقدینگی مواجه هستند. طبیبیان ادامه داد که جنس این دو وجه نقدینگی متفاوت است. با توجه به گفته آدام اسمیت، تنها در دو حالت یک کسب‌وکار با کمبود نقدینگی مواجه خواهد شد: نخستین حالت حالتی است که در آن تولید‌‌کننده کالای بی‌کیفیت تولید کند و حالت دوم حالتی است که تولید‌کننده نقدینگی‌‌های پیشین را به دلیل مدیریت نامناسب از بین برده باشد.
متهمان خلق نقدینگی
طبیبیان در ادامه درباره اینکه مقصر اصلی وجود چنین پول پرقدرتی کیست، انگشت اتهام خود را به سوی موسسات اعتباری دراز کرد که در دهه 80 با سرعت رشد کردند. این موسسات با ایجاد سپرده‌های دیداری، بدون نگهداری ذخیره قانونی نزد بانک مرکزی موجب شدند که سرعت اعتباردهی افزایش یافته و همچنین نبود نظارت صحیح بر این موسسات موجب شد که فرآیند اعتبار‌دهی به درستی صورت نگیرد و این اعتبار به دست عده کمی که دارای رانت و نفوذ بودند بیفتد. همچنین فرآیند اعتبار‌دهی خارج از چارچوب بوده و بدون کنترل و نظارت صحیح نقدینگی خلق کردند که وی این نوع نقدینگی را پول مبهم یا پول تقلبی نامید.
علاوه بر این موضوع، وی بانک‌هایی را که پیش‌تر با نام بانک‌های نظامی شناخته می‌شدند از دیگر مقصران وضع موجود دانست. این بانک‌ها معمولا به‌‌درستی تحت نظارت قرار نمی‌گرفتند و فرآیند اعتباردهی نادرستی را در پیش داشتند. نتیجه این فرآیند نادرست به زیان سنگین این بانک‌ها و بدهی بالای آنها ختم شد که در نهایت سیاستگذاران ناچار شدند این بانک‌ها را در بانک سپه ادغام کنند. این موضوع موجب شد که میزان بدهی‌‌های بانک سپه ناگهان به میزان زیادی افزایش یافته و این بانک در نهایت برای پرداخت بدهی‌‌های‌‌های خود مجبور شد از بانک مرکزی استقراض کند. استقراض از بانک مرکزی نیز موجب خلق پول پرقدرتی شد که در نهایت وارد جامعه شده و اثر تورم‌‌زای بالایی داشت.
وی قانون بانکداری بدون ربا را یکی دیگر از مشکلات نظام بانکی کشور برشمرد. در واقع یکی از مشکلات اساسی این قانون این است که سیستم بانکی کشور را جزئی از قانون بودجه محسوب کرده است. این موضوع جایی مشکل‌ساز می‌شود که طبق این قانون، دولت دیگر برای استقراض نیازی ندارد که به بانک مرکزی مراجعه کند و می‌تواند مستقیما به خود بانک‌ها مراجعه کند. سوءاستفاده از این قانون مخصوصا در دولت محمود احمدی‌نژاد شدت گرفت و موجب شد که دستگاه‌های دولتی خارج از ضوابط و قوانین بانک مرکزی سراغ بانک‌ها رفته و با استقراض از آنها، به سرعت خلق پول دامن زدند.
وی عدم اطلاع برخی از نمایندگان مجلس از آسیب‌‌های اقتصادی نقدینگی را نیز از دیگر دلایل نقدینگی بالا در شرایط کنونی دانست. به‌‌گفته وی برخی نمایندگان به آسیب‌‌های اقتصادی توجه نداشته و فقط تصویب اعتبار برای اجرای طرح‌های حوزه انتخابی خود را اولویت می‌‌دانستند که این موضوع به تخصیص نادرست اعتبار و منابع منجر شد.
شباهت اقتصاد ایران و آمریکا
در ادامه برنامه، حسین عبده‌تبریزی به این موضوع اشاره کرد که اقتصاد ایران و آمریکا از سال 2002 تاکنون در بخش‌هایی از اقتصاد مشابه هم عمل کرده‌‌اند. با توجه به اظهارات وی، از سال 2002 تا 2008 بخش زیادی از نقدینگی ایالات متحده به سمت سرمایه‌‌گذاری در حوزه املاک و مستغلات حرکت کرد که در نهایت با ورشکستگی لمان برادرز، به بحران سال 2008 انجامید. اما پس از آغاز بحران، دولت آمریکا توانست با تزریق نقدینگی به شکل مناسب بحران را کنترل کند و نقدینگی را به سمت کالاهای سرمایه‌‌ای سوق دهد. عدم حرکت نقدینگی به سمت کالاهای مصرفی موجب شد که تورم تا حد زیادی کنترل شود، اما در نهایت با آغاز شیوع کرونا و عرضه چک‌‌های دولتی میان مردم، این نقدینگی از کالاهای سرمایه‌‌ای به سمت کالاهای مصرفی حرکت کرد و به تورم کنونی در اقتصاد آمریکا ختم شد. اما در ایران عدم تخصیص مناسب نقدینگی خلق شده موجب شد که از همان ابتدا پول به سمت بازار کالاهای مصرفی حرکت کند و تورم کنونی را ایجاد کرد. او این شکل خلق نقدینگی را یکی از عوامل اصلی شکاف کنونی میان دهک‌‌های اقتصادی دانست.
در انتها، وی به این موضوع اشاره داشت که بانک بد، موجب خراب شدن بانک خوب می‌شود. در همین راستا او به موسسات اعتباری اشاره کرد و عدم نظارت بر سودهای این موسسات را یکی از عوامل اصلی مشکلات ایجاد شده دانست. زمانی که این موسسات اعتباری سودهایی بالاتر از سود بانکی ارائه می‌‌دادند عملا توانستند بانک‌ها را از میدان خارج کرده و همین موضوع موجب شد تا خلق نقدینگی بدون حساب و کتاب شود.

بازار آریا

لینک کوتاه:
https://www.bazarearya.ir/Fa/News/696787/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

آیت الله عراقی: ریشه بسیاری از مشکلات باور نداشتن به مردم است

شهروند بدون ماسک 500 روپیه جریمه می شود

برگزاری نخستین نشست خبری نمایشگاه گردشگری فرهنگ ایران زمین

برترین خودروساز جهان همچنان پایبند به هدف

افزایش سالانه 18 درصدی تولید و صرفه‌جویی 8 میلیون دلاری اروندان

فیلم| نماینده مجلس: مردم نگران بدتر شدن وضعیت اقتصادی نباشند

دولت سیزدهم در جراحی اقتصادی به دنبال مبارزه با رانت‌خواری است

چرایی استفاده از ارزهای ملی برای تجارت بین الملل

مقایسه اقتصادی دنا پلاس و تارا

(ویدئو) نماینده مجلس: مردم نگران بدتر شدن وضعیت اقتصادی نباشند

نظام پزشکی: قیمت دارو بطور میانگین ١٢٠ درصد گران شده است

بیت‌کوین موانع رشدش را کنار زد؟

وزیر اقتصاد: رفع محرومیت اصل اساسی سند تحول اقتصادی دولت است

چهارمین مدرسه تابستانه دیپلماسی اقتصادی در منطقه همسایگی خزر برگزار می‌شود

اهانت‌کنندگان به مدافعان حرم بر طبل رسوایی خود می‌کوبند

استاندار ایلام: مهار کرونا و اصلاح ساختار اقتصادی مهم ترین دستاورد دولت سیزدهم است

«تاشکند» میزبان مجمع اقتصادی سازمان همکاری شانگهای

نقاط ضعف و قوت طرح کالا برگ الکترونیکی شناسایی می شود

وزیر اقتصاد: از سال 97 تا 1400 فشار رفاهی جدی به مردم وارد شد

معاون اجرایی رئیس جمهور: کشور از 6 ماهه دوم امسال به ثبات اقتصادی می‌رسد

حذف ارز ترجیحی عاملی برای بازگشت ثبات ارزی و کاهش نرخ تورمی است

رسالت خبرنگاران در جهاد تبیین و جنگ روایت‌ها بسیار سنگین است

بستن گلوگاه‌های فساد یکی از سیاست‌های اصلی سازمان بازرسی کل کشور است

معاون وزیر خارجه: فرصت صادرات از ایران به کشورهای بلوک شرق فراهم شد

وزیر اقتصاد: تصمیم‌گیری درباره کالابرگ الکترونیکی؛ اوایل شهریور

آمار سرمایه‌گذاری خارجی واقعی می‌شود

بخشنامه های موجود بانک مرکزی نیاز به بروزرسانی دارد

تحقق محرومیت زدایی از مسیر تولید می‌گذرد

وحدت موتور محرکه رشد اقتصادی کشورهای اسلامی است

یارانه نقدی مرداد ساعت 24 امشب واریز می‌شود

بازگشت مالیات شهرهایی که صنایع آلاینده دارند به خود آن شهر

خبرهای خوش مالیاتی وزیر اقتصاد

مالیات شرکت‌ها به استان‌ها برمی‌گردد/تفویظ بخشی از اختیارات وزارت دارایی به استان‌ها

حدود نیمی از لوایح تقدیمی دولت به مجلس اقتصادی و معیشتی است

امروز روایت جنگ مهمتر از جنگ در میدان‌ست/ اصلاح اقتصادی با سرعت بیشتری ادامه یابد

ایده های نوآورانه و خلاق محور حوز فرهنگی در کیش حمایت می شود

وزیر اقتصاد: تفویض اختیار به استان‌ها را آغاز کرده‌ایم

کشور از 6 ماهه دوم امسال به ثبات اقتصادی دست می‌یابد

وزیر اقتصاد در شهرک صنعتی سدید کرمان

کشف 800 قبضه سلاح در کرمانشاه/ 936 مجرم اقتصادی و قاچاقچی بازداشت شدند

معاون اجرایی رئیس جمهور: کشور از 6 ماهه دوم امسال به ثبات اقتصادی دست می‌یابد

خبرهای خوش مالیاتی وزیر اقتصاد | مشکلات فعالان اقتصادی برطرف می‌شود

مجلس از مصوبه «کالابرگ»خود، کوتاه نمی آید

تامین هشت هزار دستگاه اتوبوس برای جابجایی مسافران اربعین

متقاضیان مسکن ملی بخوانند/ زمین مجانی به مردم داده می‌شود

ارزش سهام عدالت من چقدر شد؟

ورود سکه بهار آزادی به کانال 13 میلیون تومانی/ نرخ طلا و سکه، 20 مرداد 1401

ریزش قیمت ها در بازار طلا و سکه

سایت حامی برجام: ایران بازنده اصلی برجام بود/ آمریکا مسئول اصلی وضع فعلی است

پذیرفته‌شدگان دانشگاه یزد در 16 رشته بورسیه واحد‌های اقتصادی می‌شوند