بازار آریا

آخرين مطالب

چه کسی بازار کارِ ایران را کساد کرد؟ تحلیل بازار آریا

چه کسی بازار کارِ ایران را کساد کرد؟
  بزرگنمايي:

بازار آریا - این نسبت در کشوری مانند ویتنام 76 درصد به 24 درصد است، به این معنی که «نرخ مشارکت اقتصادی» در ویتنام، 76 درصد است و این کسر از جمعیتِ قادر به کار، در بازار کار حضور دارند.
پیدا کردن شغل مناسب، حالا برای خیلی‌ها به یک رویا بدل شده است. تا همین چند دهه پیش، دست کم در شهر‌های بزرگ، پیدا کردن شغل چندان دشوار نبود و حالا که با عینکِ شاخص‌های اقتصادی به گذشته نگاه می‌کنیم، علت تقریباً مشخص است: در دهه‌های 1340 و 1350 خورشیدی از یک سو و در دهه 1370 از دیگر سو، نرخ رشد اقتصادی کشور بالا بود و وقتی کیک اقتصاد بزرگ می‌شد، فرصت‌های شغلیِ جدیدی هم ایجاد می‌شدند.
به طور کلی، وقت کیک اقتصاد بزرگ می‌شود، تولید کالا و خدمات هم افزایش پیدا می‌کند و حفظ سطحِ جدیدِ تولید کالا و خدمات هم نیرویِ کار جدید می‌خواهد. این در حالی است که هر چه رشد اقتصادی بیشتر باشد، نوع مشاغل هم پیچیده‌تر می‌شود.این‌ها اتفاقاتی بودند که در فاصله دهه‌های 1340 تا 1380 خورشیدی در اقتصاد ایران افتادند. اقتصاد ایران در این فاصله (البته با فراز و فرود) در حال رشد بود. به عنوان نمونه، اندازه اقتصاد ایران و ترکیه در سال 1384 خورشیدی، تقریباً مساوی بود، فاصله‌ای که از آن زمان تاکنون، مدام بیشتر می‌شود.
چه کسی بازار کارِ ایران را کساد کرد؟
روند افول اقتصادیِ ایران، با برآمدن محمود احمدی نژاد آغاز شد و پایه‌های اقتصاد ایران از سال 1385 به بعد، به تدریج شروع به لرزیدن کردند. نخستین تحریم‌های کمرشکن در سال 1389 وضع شدند و با آغاز دهه 1390، اقتصاد ایران در چاله‌ای افتاد که بیرون آمدن از آن هنوز هم دشوار به نظر می‌رسد.
ما به ازایِ این وضعیت در بازار کار هم امروز روشن است: برآورد‌های آماریِ رسمی نشان می‌دهند که در طول 8 سال ریاست جمهوریِ احمدی نژاد، «خالصِ اشتغالِ ایجاد شده» در ایران نزدیک به 14 هزار مورد بوده است که عملاً مساوی با صفر است.
به عبارت ساده، در طول 8 سال ریاست جمهوری احمدی نژاد، برآیند مشاغل ایجاد شده و مشاغلی که به دلیلِ واردات بی رویه کالا، وقوع بحران اقتصادی و مواردی از این دست از بین رفتند، تنها 14 هزار مورد بوده است.
فعالان کسب و کار یادشان هست که واردات ده‌ها میلیارد دلار کالا از چین و کشور‌های دیگر، چگونه تولید کالا در ایران را در زمان «دولت مهرورزی» از صرفه انداخت و با وقوع بحران ارزی از سال 1389 به بعد، نابودیِ تولید داخل، اقتصاد ایران را وارد فاز «رکود تورمی» کرد.
«شاغلان فقیر»: پدیده‌ای عجیب، باز هم در ایران
با این همه، ظاهراً مشکلِ پیدا کردنِ شغل مناسب و حتی تولید در ایران و بستنِ دروازه‌های صادرات، تمام ماجرا نیست. مسعود نیلی، مشاور اقتصادی سابق حسن روحانی که یکی از مشهورترین اقتصاددانان ایرانی هم هست، در سال 1396 و پس از اعتراضات دی ماه آن سال، به پدیده‌ای در اقتصاد ایران اشاره کرد که شاید تا پیش از آن در اقتصاد ما رخ نداده بود: پدیده «شاغلان فقیر».
مسعود نیلی در آن زمان گفته بود: «ما در کشورمان 24 میلیون خانوار و 3 میلیون بیکار داریم. حدود 35 تا 38 درصد دهک‌های فقیر جامعه ما را افراد شاغل تشکیل می‌دهند؛ بنابراین نتیجه می‌گیریم که برای رفع فقر، علاوه بر اینکه باید برای بیکاران شغل ایجاد کنیم، باید درآمد شاغلان را هم افزایش دهیم و بعد به فکر بازنشستگان باشیم.» [توجه کنید که داده‌های آماری مربوط به سال 1396 هستند.]
کلیت ماجرا تقریباً ساده است: شاغلانی که گاه حتی بیش از یک شغل هم دارند، نمی‌توانند درآمد کافی برای زندگی خود و زندگی شان تامین کنند و طبیعی است که این موضوع برای کسانی که شغلی ندارند (و آمار‌ها نشان می‌دهند تعدادشان در ایران بسیار بالا است) حتی بدتر هم هست.
وقتی اقتصادی نتواند حتی برای شاغلانِ خود رفاه به همراه بیاورد، کیکِ اقتصاد یا اندازه اقتصاد رشد نمی‌کند و این یعنی با افزایش جمعیت، ثروتِ موجود باید بین افراد بیشتری تقسیم شود. این همان اتفاقی است که برای اقتصاد ایران رخ داده است و ما را وارد «تله فقر» کرده است.
چند نفر در ایران شغل دارند؟
داده‌های آخرین «طرح آمارگیری نیروی کار» در سال 1397، نشان می‌دهد که در آن سال حدود 23 میلیون و 800 هزار نفر در سراسر ایران مشغول به کار بوده‌اند که از این میان، حدود 13 میلیون نفر حداقل 44 ساعت در هفته فعالیت شغلی داشته اند.
از آن سو، از جمعیت کل شاغلان در سال 1397، حدود 9 میلیون و 700 هزار نفر (معادل حدود 40.8 درصد) کمتر از 44 ساعت در هفته کار می‌کرده‌اند که در واقع، به طور کلی نشان‌دهنده «اشتغال ناقص» هم هست. به عبارت ساده، نزدیک به 41 درصد از تمام ایرانی‌هایی که در سال 1397 شاغل بوده‌اند، شغلی تمام‌وقت (به مفهومِ یک شغل تمام و کمال) نداشته‌اند.
این در حالی است که داده‌های مرکز آمار ایران که برای آخرین بار در فروردین ماه سال 1400 به‌روزرسانی شده‌اند، نشان می‌دهند که نرخ بیکاری در ایران، در سال‌های اخیر کاهش پیدا کرده است. این شاید در نظر اول عجیب به نظر برسد، چرا که همه می‌دانیم وضعیتِ عمومی اقتصاد ایران طی سال‌های اخیر، دائما بدتر شده است.
با این همه، منطق اقتصادی از این داده‌ها پشتیبانی می‌کند، چرا که با کاهش دستمزد واقعی (یا اسمیِ) کارگران، به‌کارگیریِ نیرویِ کار برای کارفرما آسان‌تر و ارزان‌تر می‌شود. بر این اساس، نرخ بیکاری (بر اساس تعریف مرکز آمار، نسبت جمعیت بیکار به جمعیت فعال (شاغل و بیکار)، ضرب‌در 100) در زمستان سال 1399 در سراسر کشور، معادل 9.7 درصد بوده است.
این نرخ در زمستان سال 1398 معادل 10.6 درصد و در زمستان سال 1395 معادل 12.5 درصد بوده است. به این ترتیب، طی 5 سال اخیر، نرخ بیکاری کاهش پیدا کرده است، چرا که دستمزد شاغلان در عمل (مثلا بر حسب دستمزدِ دلاریِ آنها) کمتر از گذشته شده و پرداخت آن برای کارفرما آسان‌تر شده است. به همین دلیل، کارفرما ترجیح می‌دهد نیروی کار بیشتری را استخدام کند.
مشکلِ این آمار‌ها کجا است؟
به این ترتیب، مشخص است که نرخ بیکاری در ایران، آنچنان که شاید در کوچه و بازار بشنویم، بالا نیست. اما در اینجا نکته ظریفی هست که شاید نشان بدهد که در واقع، چرا عده‌ای معتقدند نرخ بیکاری در ایران سر به فلک می‌زند و نمی‌شود به آمار‌های رسمی اعتماد کرد.
«نرخ بیکاری»، به طور ساده، منعکس‌کننده درصدی از جمعیت در سن کار است که به دنبال کار می‎گردد، اما کاری پیدا نمی‌کند یا در واقع، کاری پیدا نمی‌کند که ترجیح بدهد به آن مشغول شود یا برایش «بیرزد.».
اما «نرخ بیکاری» به تنهایی به هیچ عنوان گویا نیست. این تعریف، شامل کسانی نمی‌شود که اصولا به دنبال کار کردن نیستند؛ بنابراین اگر شما می‌خواهید کار کنید، ولی کاری پیدا نمی‌کنید، بیکار محسوب می‌شوید، اما اگر بنا به هر دلیلی تمایل به کار کردن ندارید (و البته در سن کار هستید) «مشارکت اقتصادی» ندارید.
مرکز آمار ایران، «نرخ مشارکت اقتصادی» را این‌طور تعریف می‌کند: «نسبت جمعیت فعال (شاغل و بیکار) 15 ساله و بیش‌تر به جمعیت در سن کار، ضرب‌در 100». به عبارت خلاصه و ساده، «نرخ مشارکت اقتصادی» نشان می‌دهد که چند درصد از جمعیت یک کشور که در سن کار قرار دارند، عملا به کار مشغول هستند.
با این تعریف، اگر شما بین 15 تا 65 سال (به طور حدودی و قراردادی) داشته باشید، اما برای امرار معاش کار نکنید، بیکار حساب نمی‌شوید، اما «مشارکت اقتصادی» هم ندارید. از طرف دیگر، واضح است که هر چه «نرخ مشارکت اقتصادی» در یک اقتصاد بالاتر باشد، یعنی آن اقتصاد توانسته به تعدادِ جمعیت بیشتری شغل بدهد. از نظر فرهنگی هم، هر چه «نرخ مشارکت اقتصادی» در یک کشور بالاتر باشد، یعنی اهالی آن کشور «کاری‌تر» هستند.
نرخ مشارکت اقتصادی در ایران: مردمانی که «نمی خواهند» کنند
«نرخ مشارکت اقتصادی» در ایران در زمستان سال 1399 به حدود 40.9 درصد رسید و این در حالی است که همین شاخص در سال 1384، حدود 47 درصد بوده است. وضعیت ایران از منظر این شاخص اقتصادی بسیار نگران‌کننده است، چرا که در واقع، حدود 60 درصد از کسانی که «می‌توانند» کار کنند و در تولید اقتصادی مشارکت داشته باشند، از نظر اقتصادی به سایرین وابسته هستند.
در مقام مقایسه، «نرخ مشارکت اقتصادی» در ویتنام حدود 76 درصد، در مالزی حدود 64 درصد، در جمهوری‌آذربایجان حدود 63 درصد، در آلمان حدود 61 درصد، در ترکیه حدود 50 درصد و در الجزایر حدود 40 درصد است. ایران، در اینجا هم یکی از بدترین جایگاه‌ها را در جهان دارد.
بنابراین، ظاهراً عمده ایرانی‌هایی که می‌تواند کار کنند (حدود 60 درصد) ترجیح می‌دهند که کار نکنند یا به دنبال کار هم نگردند. درست است که دستمزد‌ها در ایران بسیار پایین هستند و شرایط دشوار است، اما به نظر می‌رسد این موضوع، بیشتر فرهنگی باشد تا اقتصادی. 

لینک کوتاه:
https://www.bazarearya.ir/Fa/News/604689/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

سایه بحران‎های سیاسی و اقتصادی بر سر ترکیه

شریعتی: نباید به مشترکان پرمصرف برق یارانه داد

ایلان ماسک؛ ثروتمندترین مرد جهان شد

نسبت جلیلی با دولت رئیسی

‏استوری معاون صداوسیما درباره روز پرحاشیه

رئیسی: پیگیری حقابه ایران از همسایگان فعال شود

اظهارات جدید اردوغان خطاب به مقامات باکو

آیا این اتفاق عجیب در وزارت‌بهداشت صحت دارد؟!

ماجرای کتک‌خوردن کارگر شهرداری خرمشهر چه بود؟

سرنوشت مرموز تورم پساکرونا

نیمی از جایگاه های سوخت سراسر کشور به مدار بازگشتند

چرا افزایش قیمت گاز رکورد زده است؟

تنظیم بازار؛ راهی که به ترکستان می‌رود

آغاز عرضه بنزین 1500 تومانی در برخی جایگاه ها

چرا «دارا یکم» و «پالایشی یکم» ارزنده نیستند؟

رییسی در بیراهه روحانی؛ دست در جیب بانک‌ها!

وزیر کار: تغییر دولت‌ها، پنجره‌ای برای تحول ایجاد می‌کند

وزارت نفت: مردم خبرهای عرضه بنزین را از رسانه های رسمی پیگیری کنند

آیا دولت تعمداً بازار سرمایه را قرمز نگه داشته است؟

پیامک وزارت نفت درباره قیمت بنزین

رئیس مرکز ملی فضای مجازی: همه پمپ بنزین‌های کشور تا فردا صبح وارد مدار می‌شوند

لزوم خروج بانک‌ها از بنگاهداری غیرضرور

وزیر نفت: احتمالا سامانه هوشمند سوخت تا فردا بعدازظهر فعال می‌شود

آخرین خبرها از علت اختلال در سامانه سوخت/ وزیر نفت وعده داد

این هم صف بنزین!

آیا حذف کامل شکر مضر است؟

ازبین بردن جرم دندان بدون نیاز به دندان‌پزشک

مصرف بیش از اندازه استامینوفن به کبد آسیب می‌زند

دخترفروشی برای نجات از گرسنگی در افغانستان؛ خانواده‌ها: «چاره‌ای نداریم»

روسیه زمان امضای تفاهم نامه تعهدات ایران در سازمان شانگهای را اعلام کرد

امیرعبداللهیان: تشکیل دولت فراگیر در افغانستان مهمترین راهکار سیاسی است

فرصت‌های ایران در تجارت با اوراسیا

5 خبر مهم اقتصادی 1400/8/4

دو انتظار مردم از دولت رئیسی

میرکاظمی: بودجه سال آینده باید به طور دقیق تدوین شود

انتقاد از کاهلی دستگاه‌ها در جذب بودجه

آیا این شخصیت ترامپ فرانسه می شود؟دیوانه ای که می خواهد رئیس جمهور شود

تغییرات قوانین، مهم‌ترین چالش سرمایه‌گذاران در مناطق آزاد

رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس: صنعت ذغال در کشور رها شده است

ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار در 20 طرح پیشران صنایع پتروشیمی

پوتین فردا در جمع سران کشورهای «آ سه آن» سخنرانی خواهد کرد

«اتاق فکر» دولت کجاست؟/تشکیل ستاد بودجه 1401 در دولت/ عادی شدن شرایط پمپ بنزین ها از فردا/ سخنگوی اقتصادی دولت کیست؟

آوارگی بیش از 2 میلیون نفر در نیجریه به‌دلیل ادامه درگیری‌ها

فعالیت پاک اقتصادی سر لوحه کار در مناطق آزاد است

رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس: سیاست حمایتی برای صنعت زغال‌سنگ تعریف شود

صاحبخانه شدن در منطقه مجیدیه تهران چقدر خرج دارد؟

مشاور رییس جمهوری: مردم خود مختار هستند به چه شیوه ای زندگی کنند

هماهنگی بین دولت و مجلس برای تقویت مناطق آزاد تقویت می شود

اکبری تالارپشتی: جامعه جهانی نباید در برابر تحریم‌های آمریکا سکوت کند

تقدیر معاون آموزش متوسطه ایلام از دست‌اندرکاران جشنواره رووژنا