بازار آریا - معاون تامین سرمایه طاووس خاورمیانه با اشاره به شکاف بزرگ در بازار بدهی، اعلام کرد: اقتصاد ایران به چند دلیل به اوراق بیشتری نیاز دارد.
به گزارش پایگاه خبری بورس پرس ، مهدی محمودی، معاون خدمات مالی شرکت تامین سرمایه طاووس خاورمیانه اعلام کرد: بازار بدهی در دهههای اخیر به یکی از مهمترین ارکان نظام تأمین مالی در اقتصادهای توسعهیافته تبدیل شده است. در این بازار، دولتها، شرکتها و نهادهای عمومی از طریق انتشار انواع اوراق بدهی، منابع مالی مورد نیاز خود را از سرمایهگذاران جذب میکنند. توسعه بازار بدهی علاوه بر کاهش وابستگی اقتصاد به نظام بانکی، موجب افزایش کارایی تخصیص سرمایه، بهبود مدیریت نقدینگی و ارتقای شفافیت در نظام مالی میشود.
چند آمار از بازار بدهی جهان بر اساس گزارشهای بینالمللی، حجم کل بدهی جهانی در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۵۳ تریلیون دلار رسیده که معادل حدود ۳۰۵ درصد تولید ناخالص داخلی جهان برآورد میشود. در همین حال، ارزش بازار جهانی اوراق بدهی دولتی و شرکتی از مرز ۱۰۰ تریلیون دلار عبور کرده و به رقمی نزدیک به ۹۳ درصد تولید ناخالص داخلی جهان رسیده است. این ارقام نشان میدهد بازار بدهی در سطح جهانی به یکی از مهمترین کانالهای تجهیز و تخصیص منابع مالی تبدیل شده و نقش آن در رشد اقتصادی و تأمین مالی سرمایهگذاریها به طور مستمر در حال افزایش است. آمریکا بزرگترین و عمیقترین بازار بدهی جهان را در اختیار دارد. ارزش بازار اوراق خزانهداری آمریکا در سال ۲۰۲۵ از ۲۹ تریلیون دلار فراتر رفته و بدهی دولت فدرال این کشور به بیش از ۳۶ تریلیون دلار رسیده است. طبق برآوردهای رسمی، نسبت بدهی عمومی دولت آمریکا به تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۰۱ درصد خواهد بود و انتظار میرود این نسبت در دهه آینده به بیش از ۱۲۰ درصد افزایش یابد. علاوه بر بدهی دولت، شرکتهای آمریکایی نیز از بزرگترین ناشران اوراق بدهی در جهان محسوب میشوند و سالانه صدها میلیارد دلار منابع مالی را از طریق بازار سرمایه جذب میکنند. عمق بالای بازار بدهی در آمریکا موجب شده بخش مهمی از نیازهای مالی دولت و بنگاههای اقتصادی خارج از شبکه بانکی تأمین شود. در نتیجه، شرکتها به منابع مالی بلندمدت با هزینه مناسب دسترسی دارند و دولت نیز میتواند کسری بودجه خود را بدون اتکای مستقیم به منابع بانک مرکزی یا شبکه بانکی مدیریت کند. به همین دلیل، بازار بدهی آمریکا نه تنها بزرگترین بازار مالی جهان بلکه یکی از مهمترین شاخصهای سلامت و ثبات نظام مالی بینالمللی محسوب میشود. وضعیت بازار بدهی ایران با تداوم محوریت بانک ها در تأمین مالی بنگاهها در مقابل، بازار بدهی ایران همچنان در مقایسه با استانداردهای جهانی کوچک و کمعمق است. اگرچه طی سالهای اخیر انتشار اسناد خزانه اسلامی، اوراق مرابحه، اجاره، منفعت و سایر انواع صکوک رشد قابل توجهی داشته اما ارزش کل بازار بدهی کشور همچنان در محدوده ۱۲ تا ۱۵ درصد تولید ناخالص داخلی برآورد میشود. همچنین نسبت بدهی عمومی دولت ایران به تولید ناخالص داخلی بر اساس برآوردهای بینالمللی حدود ۳۷ درصد است که در مقایسه با بسیاری از کشورهای توسعهیافته رقم پایینی به شمار میرود. در نگاه نخست، پایین بودن نسبت بدهی دولت ممکن است یک مزیت تلقی شود اما از منظر توسعه مالی، کوچک بودن بازار بدهی بیانگر محدود بودن ظرفیت تأمین مالی از طریق بازار سرمایه است. در حال حاضر بخش عمده تأمین مالی اقتصاد ایران از طریق شبکه بانکی انجام میشود. به گونهای که سهم بانکها در تأمین مالی بنگاههای اقتصادی به مراتب بیشتر از بازار سرمایه است. این وابستگی بالا به نظام بانکی، فشار مضاعفی بر منابع بانکها وارد کرده و یکی از عوامل شکلگیری ناترازیهای ساختاری در نظام پولی کشور محسوب میشود. توسعه بازار بدهی میتواند راهکاری مؤثر برای رفع بخشی از این چالشها باشد. افزایش انتشار اوراق شرکتی، توسعه ابزارهای نوین مالی، گسترش صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت، افزایش مشارکت صندوقهای بازنشستگی و شرکتهای بیمه و همچنین بهبود نقدشوندگی بازار اوراق میتواند سهم بازار سرمایه را در تأمین مالی اقتصاد افزایش دهد. تجربه کشورهای توسعهیافته نشان میدهد هرچه نسبت بازار بدهی به تولید ناخالص داخلی افزایش یابد، تنوع منابع تأمین مالی بیشتر شده و وابستگی اقتصاد به منابع بانکی کاهش پیدا میکند. مهمترین ابزار سیاستگذاری اقتصادی ایران مقایسه شاخصهای کلیدی نیز به خوبی فاصله ایران با اقتصادهای پیشرفته را نشان میدهد. در حالی که ارزش بازار بدهی در سطح جهان معادل حدود ۹۳ درصد تولید ناخالص داخلی (GDP) جهانی و نسبت کل بدهی جهانی بیش از ۳۰۰ درصد GDP است، اندازه بازار بدهی ایران تنها حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد GDP برآورد میشود. این شکاف قابل توجه از یک سو بیانگر محدودیتهای موجود در ساختار تأمین مالی کشور و از سوی دیگر نشاندهنده ظرفیت بالای توسعه بازار بدهی در سالهای آینده است. در شرایطی که اقتصاد ایران با نیاز گسترده به سرمایهگذاری، توسعه زیرساختها و تأمین مالی بنگاههای تولیدی مواجه است، تعمیق بازار بدهی میتواند به یکی از مهمترین ابزارهای سیاستگذاری اقتصادی تبدیل شود. توسعه این بازار نه تنها فشار بر شبکه بانکی را کاهش میدهد بلکه زمینه افزایش شفافیت، بهبود تخصیص منابع، ارتقای کارایی بازار سرمایه و حمایت از رشد پایدار اقتصادی را نیز فراهم خواهد کرد. انتهای پیام