بازار آریا - دنیای اقتصاد : بورس تهران در ۴۸ساعت گذشته یکی از سریعترین تغییر فازهای خود را تجربه کرده است. بازار سهام که پس از بازگشایی با موجی از تقاضا و رکوردشکنیهای متوالی همراه شده بود، در روز دوشنبه، ناگهان تحتتاثیر افزایش تنشهای سیاسی و نگرانی از بازگشت ریسک جنگ با عقبنشینی شاخصها، خروج سنگین پول و رکورد شکنی ارزش معاملات مواجه شد. با این حال، ریزش بورس عمر چندانی نداشت و تنها یک روز بعد و با انتشار اخبار امیدوارکننده از روند مذاکرات و تقویت انتظارات نسبت به کاهش مخاطرات نظامی، ورق بازار بار دیگر برگشت. دیروز پولهای خارجشده دوباره راه تالار شیشهای را در پیش گرفتند و شاخص کل توانست رکورد تازهای را به ثبت برساند. شاخص کل بورس، دیروز برای نخستینبار در تاریخ وارد کانال ۴میلیون و ۵۰۰هزار واحدی شد و شاخص هموزن نیز در سطوح بیسابقهای قرار گرفت. از طرفی، بیش از ۸همت پول حقیقی نیز راهی تالار شیشهای شد و رکورد ثبتشده در روزهای گذشته را نیز جابهجا کرد. رفتار بازارها در این دو روز به خوبی نشان میدهد که معاملهگران تا چه میزان نسبت به تحولات سیاسی حساس شدهاند.
پروانه کُبره: بورس تهران در روزهای اخیر پرنوسان ظاهر شده است. بازار سهام پس از ثبت رکوردهای تازه و عبور از سقف تاریخی، ناگهان تحتتاثیر افزایش تنشهای سیاسی و بازگشت نگرانیها از تشدید درگیریها، دو روز قبل با موجی از عرضه مواجه شد. شاخصها عقب نشستند و خروج قابلتوجه پول حقیقی از بازار نیز رقم خورد. با این حال این وضعیت تنها 24 ساعت دوام آورد. تنها یک روز بعد و همزمان با انتشار اخبار امیدوارکننده از روند مذاکرات و افزایش خوشبینیها نسبت به کاهش تنشها، جریان نقدینگی بار دیگر مسیر خود را تغییر داد و به سمت بازار سهام بازگشت. این رفت و برگشت سریع نشان میدهد که فعالان بازار همچنان تحولات سیاسی را زیر نظر دارند. در واقع رفتار پول در روزهای اخیر را میتوان نوعی واکنش فوری نسبت به آینده وضعیت اقتصادی و فضای سیاسی کشور دانست. هر خبر منفی از افزایش تنشها به احتیاط سرمایهگذاران دامن میزند و هر سیگنال مثبت از احتمال توافق یا کاهش ریسکهای سیاسی، موج جدیدی از تقاضا را روانه تالار شیشهای میکند.
سریال ورود پول
15 روز از بازگشایی بازار میگذرد و موضوع مهم در این میان، پایداری جریان ورود پول حقیقی به بورس است. با وجود یک روز اصلاح و فشار فروش، بخش مهمی از سرمایههای خرد از بازار خارج نشده و در انتظار روشن شدن چشمانداز متغیرهای اثرگذار بر روند بازارها است. همین موضوع باعث شد که با انتشار اخبار مثبت، تقاضا بار دیگر تقویت شود و شاخصها به مدار رشد بازگردند. بررسی روند ورود و خروج پول در هفتههای اخیر نشان میدهد که بازار سهام به تدریج در حال تبدیل شدن به مقصد اصلی سرمایههای سرگردان است. درحالیکه طی ماههای گذشته بخش زیادی از سرمایههای خرد جذب صندوقهای درآمد ثابت و سپس صندوقهای طلا شده بود، اکنون بخشی از این منابع به سمت بازار سهام حرکت کرده است. این تغییر رفتار سرمایهگذاران حاکی از آن است که ریسکپذیری در حال افزایش است و بخشی از فعالان بازار معتقدند بازدهی بورس در شرایط فعلی از سایر بازارها بیشتر است.
البته این به معنای از بین رفتن کامل نگرانیها نیست. همچنان بخش مهمی از سرمایهگذاران تصمیمات خود را بر اساس اخبار سیاسی تنظیم میکنند. تجربه معاملات اخیر نشان داد که بازار نسبت به ریسک جنگ و تشدید تنشها بیتفاوت نیست و بلافاصله وارد فاز دفاعی میشود. افت شاخصها و افزایش عرضهها در روز انتشار اخبار منفی، گواه همین موضوع است. اما نکته مهم آن است که وزن اخبار مثبت در حال حاضر بیشتر از اخبار منفی ارزیابی میشود و جریان سرمایههای خرد دستکم در کوتاهمدت به سناریوی کاهش تنشها رای داده است. در کنار متغیرهای سیاسی، عوامل بنیادی نیز از بازار سهام حمایت میکنند. بسیاری از شرکتهای بورسی در گزارشهای مالی اخیر عملکرد مطلوبی داشتهاند و افزایش نرخ فروش، رشد درآمدها و حفظ حاشیه سود باعث شده است که بخشی از تحلیلگران همچنان از ارزندگی بازار سخن بگویند.
از سوی دیگر، تورم بالا و رشد قیمت داراییها در اقتصاد ایران موجب شده برخی سرمایهگذاران بازار سهام را بازاری جا مانده از تورم بدانند. بر اساس اظهارات کارشناسی، این بازار هنوز ظرفیت جبران بخشی از جاماندگی خود را دارد. از این رو تا زمانی که ورود پول حقیقی ادامه داشته باشد، بورس میتواند در برابر بسیاری از فشارهای مقطعی مقاومت کند. تجربه روزهای اخیر نیز نشان داد که حتی وقوع یک اصلاح سنگین یا افزایش موقت ریسکهای سیاسی به معنای پایان روند صعودی نیست، بهخصوص زمانی که سرمایههای خرد آماده بازگشت به بازار باشد. اما ادامه این روند به عوامل مختلفی وابسته است. اگر اخبار سیاسی در مسیر کاهش تنشها حرکت کند و همزمان گزارشهای شرکتها همچنان مطلوب باقی بماند، احتمال تداوم ورود پول و حفظ رونق بازار سهام افزایش خواهد یافت. در مقابل، هرگونه بازگشت نااطمینانیها یا انتشار اخبار منفی میتواند بخشی از سرمایههای کوتاهمدت را از بازار خارج کند.
استقبال گرم سرمایهگذاران
معاملات روز گذشته بورس تهران با برتری محسوس در سمت تقاضا دنبال شد. شاخص کل بورس با رشد 2.6درصدی برای نخستینبار وارد کانال ۴میلیون و ۵۰۰هزار واحدی شد و در سطح ۴میلیون و ۵۴۰هزار واحد آرام گرفت. همزمان، شاخص هموزن نیز با افزایش 2.5درصدی تا محدوده یکمیلیون و ۲۱۷ هزار واحد پیشروی کرد. ثبت این رکوردهای جدید در هر دو نماگر اصلی بازار سهام در حالی رقم خورده که تنها ۱۵روز معاملاتی از آغاز سال جاری گذشته و بورس در همین بازه زمانی کوتاه، یکی از پرشتابترین دورههای رشد خود را تجربه کرده است. به این ترتیب، بازدهی شاخص هموزن از ابتدای سال به ۲۸درصد و بازدهی شاخص کل نیز به ۲۲درصد رسیده است. همچنین بیش از ۸ هزارمیلیارد تومان پول توسط حقیقیها در جریان معاملات روز سهشنبه وارد بازار سهام شد که نه تنها یکی از بزرگترین ورودهای پول حقیقیها در تاریخ بورس محسوب میشود، بلکه رکورد ثبتشده در هفته گذشته را نیز پشت سر گذاشت. پیش از این، در یکشنبه هفته گذشته با ورود بیش از ۶ هزارمیلیارد تومان پول رکورد تازهای را در این حوزه به ثبت رسیده بود.
رفتار سرمایهگذاران در روزهای اخیر یک پیام روشن داشته است. به نظر میرسد، پولهای سرگردان به سناریوی خوشبینانهتر تمایل بیشتری دارند. بازگشت سریع پول پس از تنها یک روز اصلاح، نشان میدهد که بخش مهمی از فعالان بازار همچنان به آینده بورس امیدوارند. اکنون باید دید آیا تحولات سیاسی و اقتصادی نیز این خوشبینی را تایید خواهند کرد یا خیر. در همین رابطه کارشناسان معتقدند در کوتاهمدت شانس با بورس یار خواهد بود. محمد خبریزاد با اشاره به رکوردهای تاریخی ثبتشده در روزهای اخیر بورس گفت: معاملات دو روز گذشته را میتوان از جنبههای مختلف در زمره روزهای ماندگار بازار سرمایه قرار داد. پس از بازگشایی بازار سهام، اقبال سرمایهگذاران به بورس به شکل محسوسی افزایش یافت و ورود پول حقیقی به یکی از مهمترین محرکهای رشد بازار تبدیل شد. در این مدت بخش قابلتوجهی از سهامی که از منظر سودآوری، فروش و چشمانداز بنیادی در وضعیت مناسبی قرار داشتند، با صفهای خرید سنگین مواجه بودند و امکان خرید در بسیاری از نمادها محدود شده بود.
او افزود: روز دوشنبه با افزایش دوباره تنشها میان ایران و اسرائیل و شکلگیری گمانهزنیهایی درباره احتمال بازگشت درگیریها، فضای بازار به طور موقت تغییر کرد. بسیاری از نمادهایی که طی روزهای قبل در صف خرید قفل بودند با افزایش عرضه روبهرو شدند و سهامداران ترجیح دادند بخشی از سود خود را ذخیره کنند یا ریسک پرتفوی خود را کاهش دهند. نتیجه این اتفاق، جهش تاریخی ارزش معاملات بود؛ به طوری که بورس تهران از نظر ارزش ریالی معاملات، رکورد تاریخی را به ثبت رساند.
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: با این حال مهمترین نکته معاملات روز دوشنبه رکوردشکنی ارزش معاملات نبود، بلکه نحوه واکنش بازار به اخبار منفی اهمیت بیشتری داشت. اگر چنین سطحی از تنش سیاسی در سالهای گذشته و بهویژه در چهار سال اخیر رخ میداد، به احتمال زیاد بخش بزرگی از بازار در صفهای فروش سنگین قفل میشد و امکان معامله برای بسیاری از سهامداران از بین میرفت. اما این بار شرایط متفاوت بود. تقریبا هیچ سهمی به معنای واقعی در صف فروش قفل نشد و بازار امکان کشف قیمت را حفظ کرد. افرادی که قصد فروش داشتند توانستند سهام خود را عرضه کنند و در مقابل، سرمایهگذارانی که همچنان به ارزندگی بازار اعتقاد داشتند، خریدار بودند و از فرصت اصلاح قیمتها برای بازآرایی پرتفوی خود استفاده کردند.
خبریزاد گفت: همین موضوع سبب شد که با وجود ثبت خروج قابلتوجه پول حقیقی در معاملات روز دوشنبه ارزش معاملات در سطحی بیسابقه قرار گیرد. از سوی دیگر، حضور فعالتر حقوقیها در سمت تقاضا نیز به متعادل شدن بازار کمک کرد و مانع از آن شد که فشار فروش به یک رفتار هیجانی فراگیر تبدیل شود. این تحلیلگر بازار سرمایه با اشاره به معاملات دیروز نیز گفت: پس از روشن شدن ابعاد تحولات سیاسی و کاهش نگرانیها نسبت به تداوم درگیریها، بار دیگر بازار به مسیر صعودی بازگشت. روشن شدن این موضوع که تنشهای اخیر حداقل در کوتاهمدت وارد فاز جدیدی نشدهاند، باعث شد اعتماد سرمایهگذاران دوباره تقویت شود. نتیجه آن نیز تشکیل صفهای خرید گسترده در بخش بزرگی از بازار بود.
او ادامه داد: دیروز رکورد مهم دیگری نیز در بورس تهران جابهجا شد. ورود حدود ۸ هزارمیلیارد تومان پول حقیقی به بازار سهام، بالاترین میزان ورود سرمایه حقیقی در یک روز معاملاتی را رقم زد. این اتفاق نشان میدهد که نه تنها نگرانیهای روز دوشنبه فروکش کرده، حتی بخشی از سرمایهگذاران نیز افت مقطعی بازار را فرصتی برای ورود ارزیابی کردهاند. در نتیجه بسیاری از نمادهایی که از منظر سودآوری و چشمانداز عملیاتی در وضعیت مطلوبی قرار دارند، بار دیگر با صفهای خرید سنگین مواجه شدند. این کارشناس در ادامه درباره برخی گمانهزنیها مبنی بر نقش حمایتهای دستوری در رشد اخیر بورس گفت: به اعتقاد من میتوان با اطمینان گفت که رشد فعلی بازار ماحصل حمایتهای مستقیم نیست. البته در یکی دو روز نخست بازگشایی بورس، حمایتهایی از برخی نمادها صورت گرفت که اقدامی منطقی و ضروری بود و به بازسازی اعتماد فعالان بازار کمک کرد. اما پس از آن، کمتر میتوان نشانی از حمایتهای مستقیم و تعیینکننده در روند معاملات مشاهده کرد.
موتور رشد
فردین آقابزرگی دیگر تحلیلگر بازار سرمایه نیز با اشاره یه فراز و فرود روزهای اخیر بورس به دنیای اقتصاد گفت : آنچه طی روزهای اخیر موتور اصلی رشد بازار بوده، جریان قدرتمند ورود پول بوده است. بخش مهمی از این منابع از سایر بازارها و ابزارهای مالی به سمت بورس حرکت کردهاند. صندوقهای درآمد ثابت، صندوقهای طلا و حتی بخشی از سرمایههای مستقر در بازارهایی مانند ارز و خودرو، به تدریج راهی بازار سهام شدهاند. همین جابهجایی سرمایهها موجب شد بورس وارد روند صعودی پرقدرتی شود و شتاب رشد آن افزایش یابد.
این کارشناس با اشاره به وضعیت ارزندگی بازار سرمایه تصریح کرد: نباید فراموش کرد که بورس پیش از آغاز این موج صعودی، در بسیاری از شاخصهای بنیادی در پایینترین سطوح چند سال اخیر قرار داشت. ارزش دلاری بازار سرمایه به شدت کاهش یافته بود، نسبتهای ارزشگذاری در سطوح جذابی قرار داشتند و بازار طی چند سال گذشته از رشد سایر بازارهای دارایی عقب مانده بود. درحالیکه بازارهای موازی رشدهای قابلتوجهی را تجربه کرده بودند، سهام هنوز نتوانسته بود خود را با متغیرهای اقتصادی و تورمی تطبیق دهد.
آقابزرگی ادامه داد: حتی رشد اخیر نیز به معنای رسیدن بازار به محدودههای اشباع خرید نیست. باید توجه داشت که بخش مهمی از آثار افزایش نرخ ارز تازه در حال ورود به صورتهای مالی شرکتهاست. دلار نسبت به ماههای گذشته رشد قابلتوجهی داشته و این موضوع به تدریج خود را در درآمد و سودآوری بنگاهها نشان میدهد. از این رو بسیاری از شرکتها همچنان از منظر بنیادی ظرفیت رشد دارند و نمیتوان بر اساس رشد چند هفته اخیر، از پایان مسیر صعود سخن گفت.
این کارشناس خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین دستاوردهای معاملات دو روز اخیر، بلوغ رفتاری بازار سرمایه بود. بازار نشان داد که دیگر بر اساس هیجانهای سیاسی تصمیمگیری نمیکند. همین موضوع میتواند نشانهای از تغییر نگرش سرمایهگذاران و حرکت بازار به سمت تحلیلمحوری باشد. به نظر میرسد اگر اتفاق منفی و غیرمنتظرهای رخ ندهد، روند فعلی همچنان از پشتوانه بنیادی برخوردار است و بخش قابلتوجهی از شرکتها هنوز از منظر سودآوری و ارزشگذاری در سطوحی قرار دارند که خرید آنها برای سرمایهگذاران توجیهپذیر باشد.