بازار آریا - دنیای اقتصاد: مانند چیزی همچون کهکشانی دورِ دور، روباتها به عصر بزرگترین تصاحب خود نزدیک میشوند. روباتهای خودکار - که زمانی قلمرو داستانهای علمی تخیلی بودند - مانند C-۳PO در جنگ ستارگان یا Baymax در انیمیشن Big Hero۶، سال به سال به واقعیت نزدیکتر میشوند. به نوشته مجله بارنز، در کنفرانس الکترونیک CES۲۰۲۵، تعداد انگشتشماری روبات انساننما حضور داشتند که به نظر نمیرسید هیچکدام توانسته باشند توجه جهانیان را به خود جلب کنند. در کنفرانس ژانویه، روباتها، از جمله روبات اطلس بوستون داینامیکس، یک روبات ۶ فوت و ۲ اینچی با وزنی کمی کمتر از ۲۰۰ پوند و یک صورت خندان دیجیتالی، جزو ستارهها بودند. شرکتهای تراشهسازی برای کسب بهترین بازیگر نقش مکمل صف کشیدند و انویدیا، کوالکام، اینتل و «AdvancedMicro Devices» محصولات خود را به عنوان راهحلهای روباتیک ارائه دادند.
والاستریت واقعا گیج و مبهوت است. هوش مصنوعی هنوز هم موضوع بزرگ بعدی بازار است و روباتها مرحله بعدی هوش مصنوعی هستند. برخلاف مدلهای صنعتی که از دستورالعملهای ثابت پیروی میکنند یا محصولات مصرفی مانند رومبا که از حسگرهای ساده برای جاروبرقی کشیدن کف استفاده میکند، این محصولات جدید، از مدلهای هوش مصنوعی برای «یادگیری» وظایف خود استفاده میکنند. آنها میتوانند جعبهها را بستهبندی کنند، قطعات را برای مونتاژ مرتب کنند و کارهای خانه را انجام دهند. آدام جوناس از مورگان استنلی حتی اخیرا ضربآهنگ خودکار را کنار گذاشته و به سراغ «هوش مصنوعی تجسمیافته» یعنی روباتها رفته است. درحالیکه روباتها در حال حاضر در کارخانهها و انبارها مشغول به کار هستند، استفاده خانگی هنوز راه درازی در پیش دارد. بخشی از مشکل، مقیاس است - هنوز هیچ روباتی واقعا به تولید انبوه نرسیده است و تخمین هزینهها چیزی بیش از حدس و گمان نیست.
یک روبات NEO از ۱X که برای مصارف خانگی در نظر گرفته شده است، میتواند با قیمت ۲۰ هزار دلار رزرو شود. ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا، معتقد است که تولید روبات Optimus که برای استفاده تجاری طراحی شده است، پس از «رسیدن به حدود یکمیلیون دستگاه در سال تولید پایدار»، ۲۰ هزار دلار هزینه خواهد داشت. حتی وقتی روباتها در دسترس باشند، هنوز نمیتوانند هر کاری را که از آنها انتظار میرود انجام دهند.
روبات NEO در ابتدا توسط یک انسان از راه دور هدایت خواهد شد، زیرا به تدریج یاد میگیرد که کارها را به تنهایی انجام دهد. ممکن است سرمایهگذاران مجبور نباشند برای دریافت سود مدت زیادی منتظر بمانند. حتی با وجود اینکه دههها تا اوج روباتها فاصله داریم، روباتها بخش مهمی از سبد سهام خواهند بود. هوش مصنوعی تجسمیافته، روندهایی را که از قبل وجود دارند، تقویت خواهد کرد؛ تقاضا برای تراشههای هوش مصنوعی، اتصال دادهها، افزایش تولید برق و رنسانس تولید در ایالاتمتحده، از جمله آنها هستند. سالها طول خواهد کشید تا این صنعت به بلوغ برسد، اما سرمایهگذاران به دنبال صنعتی چند تریلیون دلاری هستند که میتواند با خودروها یا تلفنهای هوشمند رقابت کند.
جوناس میگوید: «روباتیک به آغاز انقلاب صنعتی سوم کمک خواهد کرد و تا سال ۲۰۵۰، ۲۵ تریلیون دلار درآمد ترکیبی از روباتها را به همراه خواهد داشت.» صنعت فعلی تحت سلطه شرکتهایی مانند کوکا (Kuka) مستقر در آلمان که متعلق به گروه چینی میدیا (Midea Group) است؛ شرکت سوئیسی ABB که در حال فروش این کسب و کار به گروه سافتبانک (SoftBank Group) است؛ و شرکتهای ژاپنی فانوک (Fanuc) و یاسکاوا الکتریک (Yaskawa Electric) قرار دارد. اینها عمدتا روباتهای صنعتی هستند که به زمین متصل میشوند و قطعات را جابهجا میکنند، فلز را برش میدهند و جوشکاری میکنند، در کنار کارهای دیگر. اینها روباتهایی نیستند که شما به دنبالشان هستید.اگرچه آنها تجارت خوبی ایجاد میکنند - این شرکتها سالانه حدود ۵۰۰ هزار واحد میفروشند - رشد آنها به تولید صنعتی وابسته است و تا حدودی توسط صنعت خودرو با رشد آرام که بزرگترین مشتری روباتهای صنعتی است، محدود شده است.
روباتهای جدید
روباتهایی که همه را هیجانزده کردهاند، میتوانند از کارخانه بیرون بروند. آنها برای انجام یک حرکت تکراریِ با دقت محدود برنامهریزی نشدهاند. آنها برای انجام وظایفی برنامهریزی میشوند که زمانی در حیطه وظایف انسانها بود و مغزهای هوش مصنوعی آنها در حال یادگیری در جهانهای مجازی ساخته شده توسط هوش مصنوعی هستند که قابلیتهای آنها به صورت تصاعدی در حال گسترش است.
زاخاری جکوفسکی، مدیرکل واحد روبات اطلس بوستون داینامیکس، میگوید: «تغییرات ایجاد شده توسط هوش مصنوعی کاملا واقعی هستند.» و حالا مسابقه شروع شده است. اطلس که توسط بوستون داینامیکس به عنوان پویاترین روبات جهان معرفی شده است، دارای یک حلقه LED کارتونی به عنوان صورت است و میتواند ۳۶۰ درجه ببیند، ۱۱۰ پوند (حدود ۷۵ کیلوگرم) را بلند کند و در دماهای مختلف از منفی ۴ تا ۱۰۴ درجه فارنهایت (حدود ۳۷ درجه سانتیگراد) کار کند. بوستون داینامیکس که بخش عمده سهام آن متعلق به هیوندای موتور کره است، قیمتگذاری را فاش نمیکند، اما میگوید که مشتریان معمولا در طول دو سال به اندازه کافی پول پسانداز میکنند که هزینهها را توجیه کند.
آپتیموس تسلا که حدود ۱.۵ متر قد و ۵۸ کیلوگرم وزن دارد، از رقصیدن با کتوشلوار گرفته تا سرو نوشیدنی درحالیکه از راه دور کنترل میشود و یادگیری کونگفو، تکامل یافته است. تسلا در حال کار بر روی نسل سوم آپتیموس است و امیدوار است که این روبات بتواند وظایف تکراری ساده را به صورت خودکار انجام دهد و در عین حال زندگی را برای انسانها آسانتر کند.
تسلا اخیرا اعلام کرد که تولید خودروهای برقی مدل S و X خود را متوقف خواهد کرد و ظرفیت تولید را به یک خط تولید روباتیک تبدیل خواهد کرد. ماسک در جلسه گزارش مالی ژانویه تسلا گفت: «آپتیموس ۳ واقعا یک روبات همهکاره خواهد بود که میتواند با مشاهده رفتارهای انسانی یاد بگیرد، بنابراین میتوانید مثلا یک کار را نشان دهید یا به معنای واقعی کلمه یک کار را توصیف کنید و او قادر به انجام آن کار خواهد بود.» «این فوقالعاده است.»
از دیگر شرکتکنندگان میتوان به روبات F.۰۳ شرکت
Figure AI اشاره کرد که در ماه اکتبر معرفی شد و حدود ۱.۵ متر قد و ۶۱ کیلوگرم وزن دارد و ظرفیت حمل ۲۰ کیلوگرم را داراست. این شرکت، جایگاه آن را کمی شبیه به رُزی در سریال جتسونز میداند که «به صورت خودکار از پس کارهای خانه مانند شستن لباس، تمیز کردن و شستن ظرفها برمیآید.»
برت ادکاک، مدیرعامل این شرکت، امیدوار است تا پایان سال، F.۰۳ را در خانهها آزمایش کند. روبات دیجیت (Digit) شرکت Agility، با چشمهای مستطیلی و دستهای انبری شکلش، کمی بیشتر شبیه داستانهای علمی تخیلی و کمی کمتر شبیه یک جایگزین انسانی است. این روبات با ارتفاع حدود ۵ فوت و ۹ اینچ، میتواند ۳۵ پوند (حدود ۱۳ کیلوگرم) بار را حمل کند و در حال حاضر در انبارهای منتخب، از جمله انبارهای تحت مدیریت GXO Logistics و Amazon.com، مورد استفاده قرار میگیرد.
این روبات با ارتفاع حدود ۱۷۵ سانتیمتر، میتواند ۳۵ پوند (حدود ۱۳ کیلوگرم) بار را حمل کند و در حال حاضر در انبارهای منتخب، از جمله انبارهای تحت مدیریت GXO Logistics و Amazon.com، مورد استفاده قرار میگیرد. این شرکت میتواند سالانه حدود ۱۰ هزار روبات در کارخانه تولیدی خود در سیلمِ اورهگان تولید کند. چین هم بیکار ننشسته است. این کشور میزبان اولین دوره بازیهای جهانی روباتهای انساننما در پکن در اوت گذشته بود و برندهای آن، از جمله Unitree Robotics و UBTech Robotics، رقیب جدی برای تولیدکنندگان آمریکایی هستند.
ماریا واسالو، رئیس موسسه تحقیقاتی پیکتت، میگوید: «این اولین بار از قرن بیستم است که ایالاتمتحده با رقابت سختی از سوی قدرت دیگری مواجه میشود که نه تنها در فناوری، بلکه از نظر قدرت اقتصادی و قدرت نظامی نیز دارای نقاط قوت چشمگیری است.»
والاستریت فرصت عظیمی را در روباتیک میبیند. تام نارایان، تحلیلگر RBC، پیشبینی میکند که تا سال ۲۰۵۰، سالانه حدود ۳۵۰میلیون روبات با قیمت تقریبی ۲۵ هزار دلار برای هر کدام به فروش برسد که به بازاری ۹ تریلیون دلاری اشاره دارد.
جاناس از مورگان استنلی، بازاری ۲۵ تریلیون دلاری را تا سال ۲۰۴۰ پیشبینی میکند، اگرچه تخمین او شامل خودروها، پهپادها، روباتهای انساننما و سایر فرمهای کارخانهای نیز میشود. حتی یکی از خوشبینترین تحلیلگران، فیلیس وانگ از UBS، پیشبینی میکند که جمعیت جهانی روباتهای انساننما تا سال ۲۰۵۰ به ۳۰۰میلیون نفر خواهد رسید که نشاندهنده بازاری با ارزش ۱.۴ تا ۱.۷ تریلیون دلار است. وانگ میگوید: «پتانسیل این کار واضح است. روباتهایی که مانند انسانها به نظر میرسند و رفتار میکنند، دیگر داستان علمی-تخیلی نیستند.»
اعداد و ارقام بسیار عجیب و غریب و تا حدودی غیرقابل باور هستند. اما همین را میتوان در مورد سایر فناوریهای جدید، از جمله خودروهای برقی و تاکسیهای روباتیک نیز گفت. حدود ۲۰ سال طول کشید تا از اولین چالش بزرگ «دارپا» در سال ۲۰۰۴ توسط وزارت دفاع ایالات متحده، به یک رانندگی فوقالعاده روان در اطراف سانفرانسیسکو یا یک رفت و آمد صبحگاهی آسان با استفاده از محصول کاملا خودران تسلا برسیم. با توجه به روندها هم باید گفت که ۲۰ سال طول نخواهد کشید تا روباتهای کاملا عملیاتی از راه برسند. خودروهای خودران، همانطور که ماسک میگوید، روباتهایی هستند که روی چرخ حرکت میکنند. و همان فناوریای که تسلا و وایمو، زیرمجموعه آلفابت، برای آموزش رانندگان هوش مصنوعی استفاده میکنند، روباتهای جدید را به حرکت در خواهد آورد.
هیچکس روباتی معادل تسلا مدل ۳ نساخته است. محصولی که مفید، مقرونبهصرفه و مطلوب باشد. با این حال، آنها در راهند. مدل ۳ پنج سال پس از مدل S با تیراژ کمتر معرفی شد که آن هم چهار سال پس از رودستر(Roadster) با تیراژ بسیار کم عرضه شد. هوش مصنوعی همین الان هم کار میکند. قبل از مدلهای زبانی بزرگ، روباتها توسط افراد بسیار باهوشی آموزش میدیدند که دقیقا به روباتها میگفتند چه کاری انجام دهند.
اکنون، روباتها خود را در دنیای مجازی آموزش میدهند. افراد باهوش اکنون روی چگونگی بهبود آموزش کار میکنند. این شیوه عملکرد، هوش مصنوعی «فیزیکی» را به وجود آورده است که با دنیای واقعی تعامل دارد. بزرگترین مانع، هزینه و تولید است. نسل فعلی روباتهای انساننما تقریبا ۱۰۰ هزار تا ۲۰۰ هزار دلار قیمت دارد و امکان تولید در مقیاس بزرگ وجود ندارد. برای اینکه از نظر روباتیک، چیزی معادل یک رودستر ۲۰۰۸ به یک مدل ۳ تبدیل شود، هزینه محاسبات هوش مصنوعی باید کاهش یابد و کل زنجیره تامین باید تقویت شود. بوستون داینامیکس با دیپ-مایند (Deep-Mind) از زیرمجموعههای آلفابت و انویدیا (Nvidia) روابطی دارد، درحالیکه هیوندای، مالک آن، متخصص تولید با حجم بالا و دقت بالا و هماهنگی زنجیرههای تامین پراکنده است. در نتیجه، اطلس باید زودتر از بسیاری دیگر برای خانه و محل کار در دسترس باشد.